تا درياى مديترانه منبسط و از طرف ديگر شامل خاك ايران بوده است و اثر آن هم در دورهء عظمت و اهميتش از قوم سامى بوده هرچند اصل تمدن از سومريها بوده است . اقوام صحرانورد كه در ازمنهء مختلفه در سواحل فرات بسر ميبردند تمدن سومريها را از اقوام سامى اقتباس ميكردند . سومريها با اقوام سامى هيچگونه رابطه اعم از نژادى يا لسانى نداشته ولى ممكن است انتسابى با قوم ايلام داشته باشند . مسئلهء مهم ديگر كه بعد بعرصهء ظهور خواهد آمد تأثيرات آريانى است كه آسياى مركزى و فلات ايران را هم شامل بوده است ( 1500 سال قبل از ميلاد تقريبا ) و تأثيرات ساير ممالك بر تمدن دنيا از حيث اهميّت بعد از آن دو مركز بزرگ و بالنسبه به آن درواقع تبعى و فرعى محسوب مىشود « 1 » . ايلام منشاء قديمترين تمدن ايران بدلايل مذكور در فوق قديمترين تمدن ايران را در فلات آن نبايد فرض نموده چه در آنجا رودخانهء مهمى نيست و چنان كه سابقا گفته‌ام در تمام آنخاك وسيع فقط يك رودخانهء قابل كشتىرانى هست و آن كارون است و قديمترين تمدن در درّهء رود مزبور يعنى ناحيه‌اى كه آن را مملكت ايلام ميخواندند مشاهده مىشود ، كشور نامبرده مجاور سومر و آكد قديم دو سرزمين بابل بوده و مانند آنان قسمتى از آن لااقل دشت و خاك رسوبى و داراى همان اوضاع و همان نوع زندگانى و اگر از حيث اصل و منشاء و زبان يكسان نبوده‌اند از جهت آمدوشد و تاخت‌وتاز نسبت به يكديگر كمال ارتباط را باهم داشته‌اند . پس اولا ما آنچه را كه دربارهء آن اراضى مجاور قديمه كشف شده نقل خواهيم نمود و بعد از آن ميرسيم بدوره‌اى كه سكنهء فلات ايران بر آن ممالك متمدنه تسلط يافته و در تحت تأثير آنها درآمده صنايع و تمدن بابل و ايلام را اخذ و اقتباس نمودند و پايتخت عمدهء خود را در شوش كه مركز قديمترين تمدن مملكت ايران محسوب مىشود قرار دادند .

--> ( 1 ) - من در قسمت‌هاى مربوطهء به اعصار اوليه مديون كتابهاى كينگ ، هال ، دمرگان ميباشم . « مؤلف »