آنچه من اطلاع دارم امروز در معادن سرب و زيبق و نقره و طلا و منگنز و بوره كار نمىكنند ، ليكن از نزديكى مشهد و طهران ذغال‌سنگ همواره استخراج مىشود . در مشهد با اينكه معادن چند ميل بيشتر از شهر دور نيست معذلك هريك تن ذغال قريب چهار ليره تمام مىشود در صورتى كه به نظر ميآيد رگ معدن خيلى وسعت داشته باشد . در مملكتى كه سوخت منحصر است بهيمه و ذغال چوب و آن را از غرس اشجار بايد فراهم كرد عايد شدن مقدار زيادى ذغال‌سنگ ارزان براى همه‌كس نافع خواهد بود . اما در خصوص نفت ، در سنه 1907 در نقطه‌اى كه سى ميل در مشرق شوشتر واقع است چاههاى نفت حفر كرده و باستخراج آن موفق گرديده‌اند و امروز اين عمل رو بترقى است . اين منطقهء حامل نفت به نظر ميآيد كه از قفقازيه تا خليج فارس امتداد داشته باشد ، چنان كه در جزيرهء قشم نفت موجود است . در دالكى نزديك بوشهر هم چاه حفر كرده‌اند اما نتيجهء نداده . در خليج فارس كه اسباب ارتباط بوسيلهء دريا فراهم است خاك قرمز زياد است و در جزيرهء هرمز و بوموسى و هلول استخراج مىشود . در جزيرهء قشم نمك ميگيرند و گوگرد را در مغرب و مشرق لنگه متناوبا استخراج مينمايند . حاصل اينكه اگر راه‌آهن در ايران داير ميشد « 1 » گمان ميرود معادنيكه امروز به كلى بيحاصل است بافايده ميگرديد و بآبادى مملكت كمك ميكرد .

--> ( 1 ) - مسئله راه‌آهن در ايران كه در سابق جزو خواب و خيال بوده الحمد اللّه كه آن حاليه با پول خود ايران كاملا صورت وجود پيدا نموده است . رجوع شود به پاورقى صفحه 32 . « مترجم » .