نموده برگشت . ابن اشعث اين دفعه شكست خورد و به طرف كرمان فرار نمود . او بالاخره به پادشاه كابل پناهنده شده و آن پادشاه براى خوشنود ساختن حجاج ويرا گرفته به گماشتگانش تسليم نمود . طغيان موسى بن خزيم حالت هرج‌ومرجى كه در خراسان حكمفرما بود و نيز وضع آشفتهء حكومت عرب شرح وقايع تاريخى را كه از روى مقياس صحيح بهم مربوط و مفهوم باشند تقريبا ناممكن ساخته است و تنها بواسطهء طغيان موسى بن خزيم و حالات او ميتوان آن وقايع را شرح و توضيح داد . ابن خزيم درنتيجهء فتنه و فساد ملوك الطوايفى بسمرقند پناهنده شد . پس از كوششهاى زياد ولايت ترمذ را به تصرف خود درآورده و مدت پانزده سال در آنجا حكومت كرد . در آخر مورد حملهء لشكر زيادى شده مقتول گرديد . مرك و خصائل عبد الملك خلافت عبد الملك اگرچه مواجه با يك سلسله انقلاب و آشوب بود اما بايد دانست كه سلطنت بنى اميه در عصر او باوج كمال رسيد ، او حدود ممالك اسلامى را در مغرب به تمام شمال افريقا توسعه داد ، با امپراطورى بيزانس اغلب به زدوخورد مشغول بود ولى بطور دفاع نه حمله و هجوم . در تمام پيش‌آمد ها بهره‌مند بود و بدون ترديد يكى از پادشاهان مقتدر محسوب است . او داراى عقل رزين و راى متين بود . اما اين را هم نبايد از نظر داد كه قسمت عمدهء موفقيت او مرهون كفايت سردارى مثل حجاج بود كه لايق‌ترين سردار عبد الملك بشمار ميرفت . در خلافت عبد الملك تأسيس ضرابخانه شد و اعراب شروع به سكه زدن نمودند . ديوان محاسبات كه تا آنوقت به زبان فارسى بود و در حقيقت لطمهء بزرگى بود كه به نفوذ ملت عرب وارد ميساخت او اول كسى است كه آن را از فارسى به عربى نقل نمود . محاربات در آسياى مركزى 86 - 96 هجرى 705 - 714 قواى اسلام تحت خلافت وليد پسر و جانشين عبد الملك از سمت مشرق بر وسعت ممالك اسلامى افزودند . حملات آنها كه تا آنوقت بيشتر بطور يورش و تاخت‌وتاز بود صورت كشورستانى