سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

666

تاريخ ايران ( فارسى )

از اين استنكاف او در خشم شده قوائى بسردارى اياس رئيس قبيلهء طى براى دستگيرى او فرستاد . اياس كسى است كه به خسرو هنگام فرارش به طرف روم كمك و خدمت كرده بود . بالجمله نعمان وقتى كه از قضيه آگاه شد بنزد قبيلهء شيبانى رفته تمام دارائى خود را برئيس آن قبيله هانى نام سپرد و خود براى عذرخواهى به خدمت خسرو آمد ولى خسرو عذرش را نپذيرفت و او را بقتل رسانيد . بعد از اين وقعه برئيس قبيلهء شيبانى حكم شد دارائى نعمان را تسليم كند ، ولى او از قبول آن سر برتافت و لذا نيروئى مركب از چهل هزار تن عرب و ايرانى براى سركوبى قبيلهء مزبور و اجراء امريهء پادشاه بزرك اعزام گرديد و پس از كشمكش‌ها و حملات چندى دستهء عرب كه در سپاه ايران بود فرار كرده و ايرانيان شكستى سخت خوردند و تماما نابود شدند . طبرى مورخ شهير چنين مينويسد : - « اين اول دفعه‌اى بود كه اعراب از ايرانيان انتقام كشيدند » اما بايد دانست كه اين بيان طبرى درخور نتايج بسيار مهم اين جنگ كه در زمان پيغمبر اسلام واقع شده نيست ، چه اگر در جنگ ذوقار فتح با ايران شده بود هرآينه مشكلات اعراب در هجوم بايران بمراتب بيشتر بوده و ارتقاء اسلام شايد دوچار وقفه ميشده است . جلوس هرقل 610 ميلادى امپراطورى بيزانس در اين اثناء به بحرانهاى شديد و سخت برخورده و دورهء هرج‌ومرج شروع گرديد ، فكاس « 1 » كه يكنفر صاحبمنصب درجهء پست بود برياست لشكر دانوب بر ضد قسطنطنيه انتخاب گرديد . در سال 602 ميلادى انقلابى در اين شهر رويداد كه منتهى به خلع مريس گرديد . فكاس بامپراطورى برگزيده شد ولى بعد معلوم گرديد كه در مقاومت با مشكلات سياسى آنموقع به كلى عاجز و نميتواند از عهدهء مهام امور برآيد . او باج و خراج زيادى به آوارها « 2 » داده و در برابر مسائل مربوطهء بايران هم ابدا مقاومتى از خود نشان نداد و رويهمرفته يك آدم نالايقى درآمد و اين وضعيت تا مدت هشت سال دوام نمود تا اينكه در سال 610 ميلادى هرقل پسر حاكم افريقا كه در برابر فكاس ابراز شخصيت و

--> ( 1 ) - Phocas . ( 2 ) - Avars .