سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

640

تاريخ ايران ( فارسى )

ميزدند تا منفذى پيدا ميشده سپس حمله به شهر ميبردند ، يا اينكه برجهاى متحركى نزديك ديوار بنا ميكردند و با منجنيق‌هاى سوار بر آن دشمن را از استحكامات خود ميراندند ، ما هيچ دليل نداريم كه بگوئيم ساسانيان در فن محاصرهء شهرها بر روميان كه ابتدا استاد آنها بودند برترى داشته‌اند ، ليكن نسبت به پارتيها ابدا جاى ترديد نيست كه آنها در تمام قسمت‌هاى مربوطهء بفن حرب بمراتب جلوتر بوده‌اند . در قشون نوشيروان به كسانى حقوق داده ميشد كه كارآمد و درست مسلح و آماده كار باشد و يا اگر جزو سواره‌نظام بودند از اسلحه و اسباب سوارى آنها چيزى كم نباشد . چنان كه در اين باب نقل شده كه شاهنشاه يكى را با اختيارات تام براى پرداخت حقوق تعيين نمود و نامبرده تمام افراد قشون را در ميدانى سان ديده اما در پرداخت وجه تعلل نمود تا آنكه خود نوشيروان هم براى دريافت حقوق خود حضور پيدا كند ، بالاخره شاهنشاه نيز در حالى كه سلاح زيب تن كرده سواره وارد ميدان گرديد . در اينجا او مورد بازرسى كامل واقع شد و درنتيجه معلوم گرديد دو زه كمان يدكى را كه جزو اسلحهء سواره‌نظام بود با خود ندارد و لذا اشاره شد كه برگردد و آن را با خود بياورد . اين پادشاه نامى هم حسن اطاعت نشان داده بقصر برگشت و آن دو زه كمان را برداشته بدانمحل عودت نمود و پس از بازديد و سان قشون چهار هزار و يكصد درهم يا يكصد و دوازده پوند كه عاليترين حقوق يعنى حقوق درجهء سپهسالارى آن روز بود دريافت داشت . از اين بيان ثابت مىشود كه نوشيروان در تشكيل آرتش ثابت مرتب بر خلاف روش تحميلى ملوك الطوايف رويهء اردشير را برگزيده است . شاه و دربار عظمت و شكوه دربار شاهان ساسانى و تجملات آن حيرت‌انگيز بود بطوريكه در تاريخ عالم نظير آن در هيچيك از خاندانهاى سلطنتى ديده نشده است . نقل ميكنند ديوكلسين در طرز لباس و نيز در رسوم و آداب دربارى از پادشاهان ساسانى تقليد مينموده است . نقوش برجسته صورت صحيح واقعى اسلحهء عالى جنگى ، زربفتهاى پر ثروت ، زين و يراقهاى مجلل و باشكوه را كه بامر شاهنشاه وانمود شده براى ما محفوظ داشته و در دسترس ما گذاشته‌اند . محيط شاه يعنى اطاق تختگاه بزرك او نمونهء كامل از حشمت و