سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

639

تاريخ ايران ( فارسى )

داشت همچنانكه براى سرداران قرون وسطاى اروپا اسبى شبيه به آن بوده است كه امروز در لندن نژاد آن را مىبينيم كه گارى آب‌جوفروشى را ميكشد . تيراندازان مثل كمانداران قرون وسطى قسمت مهم پياده‌نظام را تشكيل ميدادند . آنها از پشت سپرهاى مشبكى با نهايت تندى و فرزى و نيز مهارت و استادى تير انداخته و دشمن را بستوه ميآوردند . اين سپرهاى مشبكى را هخامنشىها از آشورىها گرفته و تا زمان ساسانيان در آرتش ايران رواج داشته است . بقيهء پياده‌نظام پشت سر تيراندازان براى تقويت و حمايت آنها مقام داشته و اسلحهء تعرضى آنها نيزه و شمشير بوده است ولى اسلحهء دفاعى آنقدر نداشتند ، اين دسته قشون چنان كه عمليات جنگى نشان ميدهد با لژيون‌هاى رومى به خوبى جنگيده و از عهدهء سربازان رومى هم آورد و حريف خود درست برميآمدند ، بر خلاف سپاه پيادهء پارتيها كه تقريبا هميشه از جنگ تن‌به‌تن اجتناب ميكردند . و اين بطوريكه در فصل بيست و دوم ذكر شد ، در اربيل بود كه فيلها نخستين بار در يك جنگ رسمى معروف عرض اندام نموده‌اند و اما چه نقشى بازى كرده‌اند ذكرى از آن به عمل نيامده است ، از آنوقت به بعد اهميت فراوانى به آنها در جنگ داده ميشد ، گرچه پارتيها از اين قسمت غافل بوده و اهميتى به اين حيوان نمىدادند ، حتى در لازيكا كه از مركز خيلى دورافتاده بود سپاهيان ساسانى فيلان جنگى با خود برده بودند . اين فيلها چنان كه در آتيه معلوم خواهد شد در جنگ بر عليه اعراب نقش خوبى بازى كرده و خدمت نمايانى كردند . از جمله تفوق و برترى شاهنشاهى ساسانى نسبت بسلسلهء پيش اين بوده است كه در فنون محاصره و گشودن قلاع و شهرها مهارت داشته و از تمام آلات و ادوات محاصره استفاده ميكردند . پادشاهان ساسانى ، مخصوصا در دوره‌هاى اخير هرقلعهء مهمى را كه مورد حمله قرار ميگرفت تسخير نموده بر خلاف پارتيها كه عملا از عهدهء تسخير يك شهر داراى برج و بارو برنميآمدند . طريقهء معمول در محاصره اين بود كه بوسيلهء گودالهائى كه ميكندند تحت حفاظت سپرهاى مشبكى پيش رفته تا به خندق شهر ميرسيدند و بعد آن را با خاك و خاشاك پر ميكردند ، آنوقت با گرز و دّبوس يا ساير ادوات به ديوار