مخالفت كرده و براى جلوگيرى آن بسيار كوشش كرد . ظهور هياطلهء چنان كه در سابق ذكر شد « 1 » يوئه‌چىها سك‌ها را در 163 قبل از ميلاد از مسكن مألوف خودشان واقع در حوزهء تاريم محروم و بيرون كردند . در 120 قبل از ميلاد سك‌ها را مردمان يوئه‌چى از باختر راندند و آنها در آنجا مسكن گزيده و آن تا چندين پشت مركز آنان باقيماند . در 30 قبل از ميلاد يكى از طوايف يوئه‌چى موسوم بكويشانگ طوايف ديگر را مطيع كرده دولتى تشكيل داد و اين طايفه نزد روميها معروف بكوشان مىباشد ، آنتونى هيئتى بسفارت بنزد اين طايفه فرستاد و رؤساى كوشان در زمان فرمانفرمائى اوگوست بروم رفته‌اند . كوشان بتدريج رو بانحطاط نهاده و بجاى وى نژاد ديگرى به روى كارآمد كه نزد چينيها موسوم به يتا و روميها ويرا افتاليت يا هونهاى سفيد خواندند و اما نزد ايرانيها معروف به هيتل يا هياطله مىباشد . اسامى سه‌گانهء بالا ( چينى ، رومى ، ايرانى ) از قرار معلوم از كلمهء يتاليت « 2 » مأخوذ مىباشد كه بمعنى رئيس است . بهرحال اين واردين جديد يعنى هياطله با يوئه‌چىها هرچند قرابت نژادى داشتند اما از آنهائيكه بيرون‌شان كرده بودند به كلى مغاير و ممتاز بوده‌اند ، بارى اين طايفهء قوى و زورمند در 425 ميلادى از جيحون عبور كرده به خاك ايران بناى تاخت‌وتاز را گذاشتند و بنابقول مورخين ايران هجوم آنها سبب اضطراب عظيمى در ايران گرديد . لشكركشى بهرام گور بر ضد هونهاى سفيد بهرام به ظاهر چنين مينمايد كه از خبر هجوم هياطله دست و پايش را گم كرده است ، چه بجاى اينكه بجمع‌آورى كليهء قواى مملكت بپردازد به قصد شكار به طرف آذربايجان روانه شده اعتنائى به مستدعيات يا توبيخات وزرا و اعيان دربار خود ننمود ، ليكن بمحض اينكه داخل زنجيره جبال البرز گرديد ( و باصطلاح رد گم كرد ) او حركت خود را فوق العاده سريع و تند نمود ، قوائى فراهم كرده و رو بمرز شرقى آورد . حركات يا توجه و انتهاضش را كاملا

--> ( 1 ) - در فصل 29 كتاب . ( 2 ) - Ye - tai - li - to .