سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
470
تاريخ ايران ( فارسى )
سنگانداز و كماندار كه رويهمرفته عدهء آنها به چهل و دو هزار تن ميرسيد بدون هيچ معارض و تصادمى وارد زگما « 1 » گرديد و چنين ظاهر مىشود كه مقصودش اين بود كه از سواحل دست چپ فرات راه پيموده تا بنقطهء مقابل سلوكيه كه در جائى كه دو رودخانهء بين النهرين بهم متصل ميشوند برسد ولى نفوذ يك شيخ عرب موسوم به آريامنس و دسيسه و تحريك او سبب گرديد كه او از اين خيال خويش منصرف شده نقشهء حركت خود را تغيير داد . اين عرب مكار كه در خفيه با ارد همراه و همدست بود به كراسوس گفت كه قسمت عمدهء قشون پارت بمشرق گريخته و تعاقب آنها هيچ ممكن نيست صورت گيرد مگر از راهى كه نزديكتر باشد و با وجود رأيهاى عاقلانهاى كه به كراسوس داده شد كه حزم و احتياط را از دست ندهد ولى او نپذيرفته و بطمع اينكه زودتر به قشون پارت رسيده و از غارت و تاراج دشمن خود را بهرهمند سازد به حرف شيخ عرب خط سيرش را برگردانيده پشت بر فرات كرد و از صحراى باز بين النهرين بجانب مشرق رهسپار گرديد . ترتيب و انتظامات جنكى ارد ارد انتظاماتى كه براى اين جنگ داد بدينگونه بود كه شخصا با تمام نيروى پيادهء پارت به ارمنستان رفت تا ارتاوسدس پادشاه آنجا را از موافقت با روميان مانع گردد و نگذارد كه قشون سوارهء ارمنستان بمدد آنها فرستاده شود زيرا ميدانست كه سوارهنظام روميان به قدر كفايت نيست . او بعد از ورود بارمنستان نهتنها به اين مقصد نايل گرديد بلكه معاهدهء و داد و اتفاقى هم با ارتاوسدس منعقد ساخت كه آن بوسيلهء ازدواج محكم و استوار گرديد ، آنوقت مقابلى با كراسوس را بعهدهء سورنا « 2 » سپهسالار لشكر پارت واگذاشته تمام قشون سوارهء پارت را كه در جنك كوهستان عاجز و برعكس در جنگ جلگه و صحرا ماهر و زبردست بودند تحت فرمان او بميدان جنگ روانه داشت . اين مرد يعنى سورنا كه فوق العاده باعث حيرت روميها گرديد و ظاهرا نقشهء هردو جنگ را خود ترتيب داده بود داراى خصايل نيكو ولى در هوسرانى مفرط و
--> ( 1 ) - Zeugma . ( 2 ) - Surena .