سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
455
تاريخ ايران ( فارسى )
خود را مرهون مساعى وى ميدانسته و بپاداش نيكىهايش قسمتى از نواحى ارمنستان را طبق معاهدهاى به او واگذار كرده بود ولى پس از آمدن روى كار نهتنها آنچه داده بود پسگرفت بلكه بحدود پارتيها دستاندازى نموده صفحاتى را كه جزء دولت پارت مىشناختند غارت كرد . عاقبت پس از اينكه سولا بنمايندگى روم بساحل فرات رسيد سفيرى از طرف دولت پارت براى بستن يك قرارداد تدافعى و تهاجمى بنزد وى فرستاده شد ، اين ملاقات متضمن فال بد بود چه سولا سفير روم بواسطهء نفوذى كه داشت مقام محترم را بين پادشاه كاپادوكيه و اروباز « 1 » سفير ايران اشغال ميكرده و لذا اروباز پس از مراجعت بپارت بجرم اينكه احترام دولت متبوعهء خود را منظور نداشته است محكوم شده و نقد حياتش را از كف داد . بارى سولا از انعقاد چنين قراردادى شانه خالى كرد و شايد در اين باب اختيارى هم نداشته است و در هرصورت اين موضوع به حال وقفه افتاد ، هرچند اين مطلب قابل تذكار است كه اين دو دولتى كه مقدر شده بود ساليان دراز براى منافع شرق و غرب دستوگريبان باشند در بادى امر باهم به منظور دوستى فتح باب مراوده نموده بناى اتحاد و يگانگى را گذاشتهاند . نخستين ارتباط چين با ايران 120 - 88 قبل از ميلاد واقعا دانستن اين مطلب خيلى دلچسب است كه مهرداد دوم نه اول پادشاه ايرانى است كه باب ارتباط و مناسبات با جمهورى بزرگ غرب را باز نموده بلكه اولين سفير چين را نيز كه بديدار ايران آمده بود در دربار خويش پذيرفته است « 2 » علماى چين باهم اتفاق دارند كه تا يكصد و چهل قبل از ميلاد اطلاعى در چين از اوضاع غرب نبوده است ، ولى در دورهء خاندان هان هيئتى به اطراف و جوانب اعزام شده ، از جمله چند تن هم به سرزمين پارت كه به اصطلاح آنها ( آن سيه « 3 » ) گفته
--> ( 1 ) - Orobazos . ( 2 ) « اطلاع چينىها از ايران باستان » بقلم ى . ح . پاركر ( مجلهء آسيائى سه ماهه ژانويه 1903 ) . « ارتباط چين با آسياى غربى و مركزى در قرن دوم ميلادى » ( شانگهاى 1880 ) تأليف ت . و . كينك سميل . « چين و شرق رومى » تأليف دكتر ف . هرت . ( مولف ) . ( 3 ) - An - Sih .