سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

451

تاريخ ايران ( فارسى )

تا 113 قبل از ميلاد سلطنت داشته و بعد ارتاكسياس « 1 » جانشين وى گرديد كه او همان ارتاوسدس « 2 » ژوستن مورخ مىباشد . قريب بيكصد سال قبل از ميلاد مهرداد بدين كشور حمله برده است ، هرچند شرح اين جنگ بما نرسيده ولى از اشارات استرابو چنين مفهوم مىشود كه تيگران فرزند بزرگ پادشاه ارمنستان چند سالى برسم گروگان در پارت ميزيست و از اين بطور وضوح معلوم ميگردد كه دولت پارت فاتح بوده است ، ليكن ارتاوسدس مدتى بسلطنت باقى بوده و بعد از او ارمنستان تا مدت بيست سال تحت سلطنت تيگران بوده و حدود آن در اينميانه توسعه يافته از خليج ايسوس و درياى مغرب تا بحر خزر امتداد داشته است . ما در شرح حالات پادشاهان پارت مسئله ارمنستان را كه در درجهء اول اهميت است مرتبا ذكر خواهيم نمود . توسعهء روم 190 - 139 قبل از ميلاد هنگاميكه آنتيوخوس كبير از افواج روم در ماگنسيا « 3 » شكست خورد به نظر چنين ميآمد كه استقلال دول آسياى صغير و سوريه بايستى خاتمه يابد ليكن دولت روم عقب نشسته و تا يك پشت سياست عدم مداخله را تعقيب مينمود و شايد آن مبنى بود بر يك سياست عاقلانه‌اى كه به او القا شده بود . دولت‌هاى مختلف مزبور در اينمدت بدون هيچ مداخلهء مسلحانه از طرف مغرب به حال خود بوده و آنچه ميلشان بود مطابق آن عمل ميكردند . در سال 168 قبل از ميلاد بواسطهء جنگ پيدنه و تصرف مقدونيه وضعيت به كلى تغيير پيدا كرد ، چنان كه تخليهء مصر از طرف آنتيوخوس اپيفان بر اثر حكم موجز و شديد اللحنى كه به او شده بود شاهدى است بر اين مدعا . چند سال بعد از اين ( 151 - 145 قبل از ميلاد ) يكنفر مدعى در مقدونيه پيدا شد و اكائىها نيز پرچم مخالفت برافراشتند و اين حوادث و پيش‌آمدها منجر بتاراج كرنت « 4 » و دخول يونان در تحت تبعيت حكمران ( فرماندار ) رومى مقدونيا گرديد ، هرچند دولت روم در ابتدا دخالتى مستقيم در ادارهء

--> ( 1 ) - Artaxias . ( 2 ) - Artavasdes . ( 3 ) - اين اسم در بعضى نوشتجات فارسى « مگنزيا » نيز ضبط شده است ( مترجم ) . ( 4 ) - Corenth .