فقط اشاراتى است كه تصادفا شده و يا شهادت مسكوكاتى است كه طرف توجه واقع شوند . تنها تاريخ پادشاهان اوليهء اين خاندان منحصر است به همان نوشته‌هاى ژوستن كه گذشته از اختصار در مطالبش نيز اختلاف است و راجع به پادشاهان آخرى اشكانى نيز ما تاريخى مسلسل و مرتب در دست نداريم مگر قليلى آن هم متفرق و نامرتب . از مسطورات مورخين ايران و عرب هم مطالبى كه ارزش تاريخى داشته باشد بدست نميآيد و متأسفانه مسكوكات هم تا انقضاى قرن اول مسيحى كه تقريبا اواسط سلطنت پارتيها است داراى تاريخ نيستند ولى بواسطهء صورتهائى كه از اول بر روى سكه‌ها بوده و تاريخى كه اخيرا در آنها رسم شده در استناد تاريخى اهميت و ارزش زياد پيدا مىشود . ويژه در فقدان منقورات سنگى يا كتيبه‌ها كه براى مقاصد مورخين سودمند و سرمايهء اطلاعات توانند بود و بايد دانست كه مسئلهء تاريخ ازمنه در پادشاهان اوليهء پارتيها باعث توليد مشكلات بسيار است . خاندان اشكانى اصل خاندان اشكانى را از روى تحقيق نميتوان تعيين نمود چه اقوال مورخين روم و يونان در اينخصوص باهم اختلاف زياد دارند و ليكن آنچه محقق شده اينست كه دودمان اشكانى كه بمخالفت و طغيان برخاستند اصلا بومى نبوده بلكه از خارج بدين سرزمين آمده بودند . در كتيبه‌هاى بيستون داريوش از پارتيهاى بومى و اركانا يا هيركانيا اسم برده و آنها به همان اندازه از نژاد آريا محسوب بوده كه همجواران آنها بوده‌اند . مهاجمين مذكور از طوائف تورانى سمت شمال موسوم به پارنى از طوايف صحرانشين معروف به داعه يا داهه « 1 » ميباشند و مسكن ايشان در مشرق بحر خزر در جائى بوده است كه تركمان يموت كنونى اقامت دارند و مخصوصا در ميدان آربل « 2 » در جناح چپ لشكر مشغول جنك بوده‌اند . در واحهء آخال سمت شمال رود اتك در قرن دهم ميلادى بلكه خيلى پيش از آن ، ناحيهء باسم دهستان وجود داشته و در آن شهرى موسوم به همين اسم كه بعقيدهء ايرانيها در اعصار پهلوانى ، كيقباد بانى آن بوده است امروز هم به همين نام مشهور مىباشد . بعلاوه هنگامى كه من كنجكاوى در اين مسائل

--> ( 1 ) - Dahae . ( 2 ) - كتاب انابسز 3 ، 11 . طائفهء داهه بطوريكه در فصل سوم ذكر شده از طوائف عمدهء ايران مىباشد ( مؤلف ) .