تأسيس نموده يعنى يك ملت مسلح با منظور و آمال واحد تشكيل داده « 1 » دليل بر بزرگى قدر اوست و نميتوان آن را از نظر دور داشت . چنان كه بعضى از مورخين گفته‌اند حق اين است كه رويهمرفته اروپا مردى چون پسر آمينتاس نياورده بود تا وقتى كه نوادهء آمينتاس بعرصه رسيد . شهرت فوق‌العادهء اسكندر كبير اگر بگوئيم اسكندر كبير از معروفترين مردان دنياست چندان بخطا نرفته‌ايم حتى اينكه امروز هم در تمام آسيا تا حدود چين نام او مشهور و مذكور است . شخص مسافر در مشرق‌زمين همه جا اين مطلب را مشاهده مىكند و محض نمونه من دو مثال از دو كشور كه چند صد ميل از يكديگر فاصله دارند ميآورم . اولا خواننده را دعوت ميكنم كه بكشمير با من همراهى كرده سلاسل كوههاى عظيمهء هيماليا را طى كند و به گلگيت و از آنجا به هونزه بيايد كه يقينا اقصى بلاد عالم است و تا چند سال قبل هيچ جهانگرد اروپائى به آنجا قدم نگذارده بود . در اين درهء دوردست راجهء كوچكى حكمرانى دارد و او مدعى است كه از اعقاب اسكندر مىباشد . اين ادعاى او را نميتوان به كلى واهى شمرد چه بنابقول ماركوپولو « 2 » پادشاه بدخشان هم اين ادعا را داشته است و ميتوان تصور كرد كه اين هردو ادعا مبنى است بر روايات ناشيهء از سلطنت يونانى باخترى كه هنوز آثار آن در آن ممالك كوهستانى باقى است . « 3 » از هونزه تا ساحل مكران مسافتى بعيد است . در آنجا در سال 1897 يكنفر صاحبمنصب تلگرافخانه هنگام مراقبت سيمى كه در طول آن ساحل بيحاصل كشيده شده بود بدست قبايل وحشى كاروان « 4 » مقتول شد و حال آنكه حيات انگليسيها در آن ناحيه تا آن زمان بسيار محترم بود و سبب عمدهء قتل آن انگليسى اين بود كه قبايل مزبور شنيده

--> ( 1 ) - رجوع شود بكتاب « فيليپ و اسكندر مقدونى » صفحه 3 ( مؤلف ) . ( 2 ) - Marco Polo ( 3 ) - رجوع شود بكتاب « Yule's Marco Polo » جلد اول صفحه 157 ( مؤلف ) . ( 4 ) - رجوع شود بكتاب « ده هزار ميل » فصل 24 ( مؤلف ) .