و اين مسئله بسى قابل‌توجه است . تقريبا در هزار و سيصد سال قبل از ميلاد ادادنيرارى اول دولت ميتانى را كه در شمال غربى بود منقرض ساخته و بين النهرين را متصرف شده است ، پسرش شلمانزر اول تقريبا در سنه 1270 قبل از ميلاد فتوحات پدر خود را امتداد داده و در دورهء او پايتخت دوم آشور يعنى كلخى ما بين دجله و زاب كبير ساخته شده و در اين دوره ميتانى بالاخره منقاد گرديده و دولت بزرگ جنوبى يعنى بابل كه آنزمان در تحت فشار و آزار ايلام بود نيز بدست توكولتى نىنيبى در سال 1248 قبل از ميلاد مسخر شده است « 1 » ، هرچند مردم بابل بالاخره مهاجمين را راندند و دولت آشور بواسطهء اغتشاشهاى داخلى قدرت خود را از دست داد و دوباره بمقام اول خود كه تبعيت نسبت به بابل بود برگشت . تقريبا در سال 1100 قبل از ميلاد آشور باز تحت سلطنت تيگلات پيلسر اول « 2 » دولت مقتدرى گرديد و آن پادشاه فتوحات خود را تا سرچشمهء دجله بسط داده و تصوير او هنوز در آنجا منقوش است و كتيبه‌اى هم دارد كه محاربات ثلاثهء او را در آن ناحيه نقل مىكند . اين پادشاه چنان كه در فصل دهم ذكر خواهيم كرد به قسمت غربى فلات ايران هم دست‌اندازى نموده و از جمله كارهائى كه كرده مغلوب ساختن هتيت‌هاست و تا درياى مديترانه رفته و عجب اينكه در ارود « 3 » سوار كشتى شده و بحرپيمائى نيز نموده است و در اين مسافرت و لشكركشى با فرعون مصر هدايا ردوبدل كرده و فرعون يك نهنگ به او تعارف داده است ، بالاخره پادشاه ذيجاه قشون خود را بجانب بابل برده پايتخت آن كشور را متصرف شد ليكن مانند دورهء فتوحات سابقه عاقبت بخت او برگشت و مجددا كشور آشور در تحت تبعيت درآمد . مهاجرت آراميان واقعهء مهمهء اين دوره هم براى آشور و هم براى بابل مهاجرت طوائف آراميان بوده كه از عربستان خارج شده تقريبا از هزار و سيصد سال قبل از ميلاد بناى تاخت‌وتاز به آن كشور را گذاشته بودند و در اين وقت

--> ( 1 ) - هال ، صفحهء 370 كتاب او كه ذكرش در سابق رفته « مؤلف » . ( 2 ) - Tiglath - Pileser ( 3 ) - Arvad