ابو القاسم عبد الله بن محمد القاشانى
57
تاريخ اولجايتو ( فارسى )
سفيدرود بر سمت مغرب و جنوبست مايل تا بگيلان فومن ممتد از آنجا شعبهاى از كوه منعطف مىشود بر سمت مغرب و شمال موازى انعطاف دريا و بر آخر گيلان موغان و گشتاسبى مىگردد ، و شروان و موغان در فضائيست كه ما بين كوه و درياست و از نواحى بلاد گيلان توليم و فومن و كسكر و دولاب تنسر ( ؟ ) و شفت و رشت را پس گيلان خوانند ، و شهرهاى لياهجان و كوتم و كوچسبان و همام را پيش گيلان ، و ميان فرضهء رودسر كه آخر موغان و گيلانست ناحيتيست كه آن را ساليم رود خوانند . مقدار بعد مسافت آن نيم روزه راه كه اقوام آن جمله تالشان باشد و اين لفظ از طيلسان گرفتهاند ، و از رودسر تا شندان كه مستقر سرير مملكت سپهبد است طول و عرض بعد مسافت آن دو روز راه باشد و ازين طرف موغان كه متصل گيلانست و مملكت و ولايت سپهبدان را سياه گيلان خوانند . در عرف اهل گيلان موغان و ديگر طرف ارباسماحى ( ؟ ) و اران دارد اعنى سمت شمالى ترك را موقان گويند . و همچنين در عرف اهل گيلان پادشاه نسيب اصيل را كه امرا و سپاه بسيار در فرمان او باشد استا و سالار ( ؟ ) 63 گويند و اطلاق اين دو اسم بر ملوك دو قبيله است . از آن يكى ساسان خالو كه مرداويج و ندند و حاكم توليم و ديگر قبيلهء رستم رماح كه اسحق و ندند و واليان خطّهء فومن . و اسحق و مرداويج برادران بودهاند و رسم و عادت چنان افتاده كه اگر ميان دو پادشاه نسيب اصيل مخاصمت افتد ساير اهالى گيلان را مدد و مساعدت يك جانب بايد كرد و بعضى را معاونت طرف خصم . و هيچ يك را تقاعد و تكاسل و اهمال و امهال جايز نباشد و قبيلهء كيكاوس بن شهنشاه كه حاكم كوتماند ابورادوند ( ؟ ) 64 گويند كه هم در پادشاهى نسيب و اصيل بزرگ و قديمند . و مقدم و سرور پيش گيلان و خواهر كيكاوس زن جلال الدين حسن نومسلمان و مادر علاء الدين است و او به استقبال هولاكو خان