ابو القاسم عبد الله بن محمد القاشانى
58
تاريخ اولجايتو ( فارسى )
در مبادرت مسابقت نمود و باسيورغاميشى مراجعت كرد . و ديگر ملوك گيلان به پادشاهى قريب عهدند و ملك به اصالت و استقلال گرفته و اگرنه در قديم همه مطيع اين دو قبيلهء معتبر بودهاند و هر رئيسى صاحب تيغ و تبر را حنبه ( ؟ ) گويند و امرا و حكام ولايت هم با اين اسم موسوم باشند و معارف نازلتر از جكنه ( ؟ ) كه انصار و اعوان پادشاه باشند ايشان را دوده گويند و سپاهيان پياده رالوم ( ؟ ) سزوبين 65 ( ؟ ) و بازاريان را شهرى و برزيگران را كيل ( ؟ ) و هر ده عدد خانه را ديهى گويند و هر ده ديه را صده و هر ده صده را خانى ، و به افواه شفاها گويند فلان ناحيت چندين خانه است . و از طرف غربى سفيد رود نخست ولايت كوتم است ، موضوع بر كنارهء سپيدرود اعنى طرف جنوبى او كوه است و شرقى سفيدرود ولايت آن بر سمت مشرق و مغرب افتاده . كوتم اسم ناحيت است و قصبهء كوتم [ را ] بازار شهرستان گويند و حاكم آنجا سالوك بن سالار بن كيكاوس ، و همچنين ولايت كوچسبان از شمال كوتم بر كنار دريا افتاده ، و حاكم آنجا ساسان بن همام و « سنّوكه » از آن صعلوك بود ، ساسان برادرش قايم مقام او شد و اكنون حاكم آنجا اوست . و رشت در مغرب شمالى كوتم است . و تربت استاد ابو جعفر كه اكثر اقوام گيلان از ارشاد و هدايت او ايمان و اسلام آوردند و بر كنار گورابگاه و ميدان بزرگ مسجدى به وى منسوبست و حاكم رشت را شرف الدولة بن . . . گويند و توليم در مغرب و شمال رشت و هوشم افتاده است متصل به دريا ، و ولايت بسيار مزروع مرتفع دارد و حاكم آنجا محمد بن ساسان ابن وشمگير ، و در مغرب رشت ولايت كاليشم است و والى آنجا سيف الدّين ساسان و پسران او شمس الدّين وشمگير و جمال الدّين صعلوك و خيلو بودند . و اكنون محمّد بن ساسان بن وشمگير بن ساسان است ، و در مغرب و جنوب رشت شفت است به كوه متصل ، در ميان شكستههاء سر كوه كه با جانب طارم دارد .