احمد مجد الاسلام كرمانى
23
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
جهت تهران فقط ده « * » هزار نفر بسفارت رفتند و از ميان آن ده هزار نفر فقط ده نفر بودند كه واقعا مشروطهخواه بودند و ميدانستند چه ميخواهند ولى ضعف نفس و مزاج شاه مرحوم وسوق پولتيك انگلستان و اينكه مدتى بود از نفوذ آنها كاسته و بر نفوذ روسها افزوده شده بود مخصوصا بعد از قرضه متواليا ايران از روس و تقدم آنها در ايران بر انگلستان ، هميشه منتظر بودند كه يك موقعى بدست بياورند و گم شده خود را پيدا كنند و نفوذ خود را از روسها جلو بياندازند و توجه عمومى ملت را در مقابل توجه دولت بروسها بخودشان جلب نمايند و حقيقتا هم همين قسم شد و نفوذى فوق العاده تحصيل كردند و سفارت انگليس در طهران و قونسولخانههاى انگليس در ساير بلدان سجدهگاه مردم ايران شد « * * » نفع انگلستان از مشروطيت ايران بعلاوه اگر مشروطيت ايران رونقى كامل ميپذيرفت براى انگلستان بيشتر از خود مردم ايران مفيد بود چرا كه منتهى مقصود انگلستان حفظ هندوستان است و حفظ هندوستان ممكن نخواهد شد مگر وقتى كه مطمئن شوند كه كه ايرانيها بروسها راه نميدهند و راه ندادن ايرانيان هم ممكن متصور
--> ( * ) در اول اگست شماره پناهندگان سفارت انگليس بنا باحصاء روزنامه تايمز به 13 هزار نفر بالغ و چند روز ديگر در همان روزنامه به 16 هزار كس رسيده بود گرچه اين آثار مبالغهآميز نبود ولى باحتمال قوى 12 يا 14 هزار نفر بحقيقت نزديكتر است ص 122 تاريخ انقلاب ايران تاليف ادوارد برون ( * * ) از كوانتدان به سرادوار كمرى شماره 234 تلگرافى تهران 6 سپتامبر 1906 بقرار اطلاع سفارت روسيه سخت بفعاليت افتاده تا شاه را وادار سازد كه اساس مشروطيت را كه اخيرا به علت اعطاء شده است برهم بزند گفته مىشود علل اين رفتار روسها اين است كه حيثيت و اعتبار انگلستان در ايران با پناهنده شدن مردم در سفارت اعليحضرت پادشاهى بيش از حد بالا رفته و همچنين بيم آن را دارند كه اگر مجلس نمايندگان در اينجا تشكيل شود دشواريهائى در قفقاز پديد خواهد آمد . ص 108 كتاب تاريخ استقرار مشروطيت در ايران - حسن معاصر