نخواهد شد مگر به دو طريق ، يكى آنكه ايران هم مثل مصر و افغانستان رسما در تحت تصرف و نظر خودشان باشد ، ديگر آنكه اگر از اين يكى مأيوس شوند خود ايران داراى يك قوه نافذه باشد كه مقهور روسها نشود و چون اولى با اين نفوذ فوق العاده روسها در ايران خاصه در شمال آن براى انگليسها محال است و هرقدر زحمت بكشند به اطراف خراسان و آذربايجان و سواحل بحر خزر نميتوانند دست‌اندازى كنند و نفوذ در خليج فارس و ايالت كرمان و تصرف در نصف بلوچستان فقط راه روسها را از درياى فارس و صحراى سيستان مسدود تواند كرد ولى جلو عبور آنها را از صحراى گرگان و دشت اترك بهيچ‌وجه نمىتوانند به بندند و توضيح اين مطلب را در جلد اول در ذكر اهميت كلات مفصلا نگاشته‌ايم و تكرار نخواهيم كرد بنابر اينكه انگليسها از طريق اول بواسطه قوت رقيب مأيوس بودند خواستند از طريق دوم هندوستان را از حمله روسها محافظت كنند اين بود كه بمشروطه شدن دولت ايران باميد آنكه شايد باعث ترقى ايران و استقلال آن شود راضى شدند و اگر درست دقت كنيد نكته وقوع معاهده بين روس و انگليس « * » را از همين‌جا به خوبى ميفهميد يعنى بعد از آنكه

--> ( * ) زياده از دو سال تمام است كه مسئله اتحاد روس و انگليس در ممالك آسيا موضوع بحث و محل مذاكره دوائر پولتيكى و جرايد سياسى است . يعنى از وقتى كه روس در جنگ شرح اقصى آن شكست فاحش را خورد و از طرف شرق الاقصى يكباره نااميد و مأيوس شد و ضمن العقد دانست كه اين نيرنگ و گرفتارى در منيچوريا و چين برايش فراهم آورده و اكنون دست تنها با بحران مالى نميتواند مشغول كار شود صلاح و صرفه خود را در اتحاد با انگلستان ديد . روزنامه حبل المتين شماره 113 سه‌شنبه غره شعبان 1325 متن معاهده روس و انگليس 1907 روس و انگليس كه در پطرزبورغ پايتخت روسيه به امضاء رسيد . « نظر باينكه دولتين روس و انگليس متفقا متعهدند كه انتگريته Integrite -