احمد مجد الاسلام كرمانى

238

تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )

بود ، اتابك مرحوم تقريبا مظهر قوه قضائيه بود ، چه در امور مملكت به اندازه يك عدالتخانه صبر و تأمل ميكرد و بسا ميشد كه از كثرت مماطله كه به خيال خودش غوررسى ميكرد ، مقصر واقعى را بىگناه ميشناخت و وضعيت ميداد و بى گناه را به سختى عقوبت ميفرمود ، گاهى نسبت بمجرم حكم عفو صادر ميفرمود و گاهى بشدت مجازات مينمود و هميشه اخذ به غير حق ميكرد و عطاى بيفرما حق ميفرمود ، بلى چيزى كه او را محبوب بسيارى از طبقات كرده بود كرم بىمأخذ او بود كه كمتر كسى را محروم ميكرد نه تنها بارباب استحقاق پول ميداد بلكه بوزرا و حكام و رجال دربار همه قسم نقد و منصب و ملك و مواجب بدون منت ميداد اما امين الدوله مرحوم تمام شب و روز او مصروف وضع قوانين مشتركه از تمام كتب ممالك كتابچه‌هاى قانون و نظامنامه‌هاى ادارات و وزارتخانه‌ها را تحصيل كرده بود و آنها را ترجمه نموده از ميان آنها بمناسبت حالت مملكت و اخلاق و مذهب ملت قوانينى انتخاب نموده ثبت و تدوين ميكرد و چندان در اين خيال نبود كه يكى را اجرا نموده بعد به ديگرى بپردازد . اما عين الدوله نه تنها از اهل فضل و سواد محسوب نبود بلكه از اوضاع ممالك متمدنه هم اطلاعى نداشت و معلومات او محدود بود باوضاع حكومت ايلياتى و سر تا پا اجراء بود بدون اينكه قبل از حكم فكرى بكند و هرچه بخيالش ميرسد در هر قضيه فورا همان را اجرا ميداشت اعم از اينكه حق باشد يا باطل . صحيح باشد يا سقيم و چندان به حرف ديگران اعتنا نميكرد اگرچه دوستان خودش هم بودند ، بنابراين تقرير بسيار ساده اگر امين الدوله و عين الدوله باهم كار ميكردند يعنى امين الدوله وضع قوانين ميكرد و بدست عين الدوله ميداد كه بدون معطلى اجرا نمايد تمام مفاسد اين مملكت در ظرف سه سال اصلاح ميشد و شايد بدون احتياج بپارلمنت تا يك مدتى امور مملكت