احمد مجد الاسلام كرمانى
237
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
و بطورى كار بر دربار سخت شد كه مخارج يوميه كارخانه شاه معوق مانده بود و در موقع امضاى فرمان مشروطيت عقيده شاه و درباريها اين بود كه بلافاصله مجلس شوراى ملى چندين كرور قرض خواهد كرد و حقوق معوقه نظام و ساير طبقات انام را بضميمه مخارج دربار سلطنتى را خواهند پرداخت و همه روزه وزرا بمجلس ميآمدند و مطالبه ميكردند اين بود كه مجلس مجبور شد كه اول تشكيل كمسيون ماليه بدهد ، تا جمع و خرج ايران را تسويه نمايند . كميسيون ماليه قبل از آنكه شروع كنيم بذكر اعمال كمسيون ماليه دو سطر در موازنه حالات اين سه وزير كه اجزاء در دورهء سلطنت اعليحضرت مظفر الدين شاه بمقام منيع صدارت رسيدند ، مينگاريم : اگرچه فرمانفر هم چندى وزير اول و همه كاره دولت و شخص اول مملكت بود ولى دوره رياست او تقريبا به آرامى گذشت و عنوان او صدارت نبود بلكه وزارت وزارت جنگ و سپهسالارى بود و ما فقط سه نفر را كه صدر اعظم شدند باهم موازنه مينمائيم و اگر بخواهيم تمام اخلاق و عادات و امتيازات آنها را از يكديگر بنويسيم بسيار طولانى خواهد شد ولى ما براى اهل دانش فقط بيك سطر قناعت ميكنيم . قواى سهگانه مملكت همان قسم كه حكماى سياسى قواى مملكتى را بر سه قسم منقسم كردهاند و به غير از آن سه قوه به اين نحو تقسيم كردهاند قوه مقننه ، قوه اجرائيه . قوه قضائيه همان قسم اين سه وزير هركدام منظور يكى از اين سه قوه بودند . مرحوم امين الدوله مظهر قوه مقننه بود و از اجرائيات به كلى دور بود ، عين الدوله فقط مظهر و مصدر قوه اجرائيه بود ، از عالم وضع قوانين بىاطلاع