احمد مجد الاسلام كرمانى

170

تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )

مدرسه « سپه‌سالار » مرحوم هنوز داير است و شهريه حسابى به قدر ماهى پنج شش تومان بهريك نفر طلبه كه در آنجا سكونت دارد ميرسانند آن هم بواسطه همين شهريه اشخاص بوسائلى و وسائط بسيار خود را داخل در آن مدرسه كرده و تا آخر عمر خود در آنجا ميمانند و هيچكس نيست از آن طلاب هشتاد ساله بپرسد كه شما كه زياد از سى چهل سال در اين مدرسه مانده‌ايد و شهريه گرفته‌ايد آيا چه تحصيلى كرده‌ايد و براى چه وقت خيال داريد فارغ التحصيل شويد و از مدرسه خارج گرديد تا يكدسته ديگر بجاى شما بيايند و واقعا مسئله جزئى و عيب بزرگ اين مملكت ، همين يك نكته است و تا اين نكته اصلاح نشود امكان ندارد مملكت ايران داخل در ممالك متمدنه شود ، يعنى تا وضع آقايان ايران اين قسم است كه خود را مالك اموال مردم ميدانند و تا طلبه هستند به آن قسم كه اشاره شد تحصيل معاش مينمايند و همين‌كه مجتهد يا قاضى يا پيش‌نماز شدند بجان مردم بيچاره ميافتند و هرچه مال وقف و يتيم و صغير و ثلث سهم امام هست مال ملاهاى متدين است و هرچه رشوه بابت حكم ناحق و سازش به احكام جور و حقوق ديوانى و ضبط اموال ضعفا مختص ملاهاى بىدين است و اصل مطلب اين است كه چون براى قضات مثل ساير ممالك حقوق معينه نيست كه ماه به ماه از دولت يا موقوفات يا بيت المال به آنها بدهند ، لهذا هم عدد آنها خيلى زياد است و هم اشتياق آنها عميق و نامحدود يك نفر ملا از نجف يا اصفهان بمركز و شهر خودش برگردد در حالتى كه پيراهن و زيرجامه‌اش منحصر بفرد است و بعد از چندسال داراى مبالغى ثروت مىشود كه باختلاف زرنگى خودشان بدون استحقاق شرعى و عرفى از ممرهاى نامشروع تحصيل مينمايند ، مثلا تمام مردم ايران مكنت مرحوم ملا على را كه يك نفر برزگرزاده بوده شنيده‌اند ثروت حاجى آقا محسن عراقى از كرورها تجاوز كرد و آقاى نجفى و برادرها و پسرهاى