خزر وارد انزلى مىكند اول در انزلى معاينه شده و گمركى ميپرداخت بعد در رشت بعد در قزوين بعد در طهران اگر حمل طهران ميشد و اگر بايستى باصفهان برود در قم و كاشان و اصفهان هم حقوق گمركى بر او تعلق ميگرفت و علاوه از حقوق گمركى مال التجاره صادره و وارده در داخله ايران هم اگر جنسى اعم از مال التجاره و غيره از شهرى بشهرى ديگر مثلا از كرمان بيزد يا از يزد باصفهان حمل ميشد حقوق گمركى بر او تعلق ميگرفت و حتما ميگرفتند و گذشته از حقوق گمركى در هر شهرى و هر معبرى مخصوصا در ورود بهر دروازه از هر جنسى ولو مأكولات و ارزاق و فواكه حتى خربزه و هندوانه و هيزم كه از دهات قريبه به آن شهر حمل ميكردند دروازه‌بان باسم حكومت و گمرك بعنوان راهدارى و دروازه‌بانى لا على اليقين مبلغى ميگرفت ، مثلا از چوب و هيزم بارى ده شاهى از ذغال بارى سىشاهى ، از گندم و جو و آرد بارى يكقران ، از كاه بارى يك عباسى ، از خربزه و هندوانه بارى ده شاهى ، از انار و انگور و سيب بارى يك قران و هكذا كه معلوم نيست واضع اين تعرفه كه بوده ، كه در هر شهرى باختلاف گرفته ميشد و مسلم است تمام اين وجوه متفرقه ضميمه قيمت اجناس ميشد و ضررش بعموم ملت ميرسد ، در حالتى كه صديك آنها هم بجيب دولت عايد نميشد ، مجملا ميسو نوز تعرفه‌اى متناسب الجهات براى صادرات و واردات مملكتى معين كرد ، كه مطابق آن تعرفه فقط در سرحدات از اجناس وارده و مال التجاره صادره مبلغى متفاوت الميزان گرفته شود و تمام گمرك يا راهدارى يا دروازه بانى داخله را موقوف كرد ، مثلا آنچه مال التجاره در داخله ايران از شهرى بشهرى يا از قريه و قصبهء بشهرى يا دهى حمل ميشد ، مطلقا از معاينه اجزاء گمرك و حقوق گمركى معاف باشد ، ولى مال التجاره كه از ايران بخارجه ميرود در سرحدات ، موقع خروج از خاك ايران مبلغى معين گمرك بدهد و هكذا هر