احمد مجد الاسلام كرمانى
109
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
كه زياده از سيصد پارچه ملك مزروعى در حوالى زرند و رفسنجان و حومه قريه شهر بوده و اغلب آنها از مستحدثات خود آنمرحوم بوده است در تصرف گماشتگان نادر شاه افشار درآمد و يك اندازه از آنها هم مخصوصا املاكى كه در حوالى تهران است از مستحدثات مرحوم حاجى ميرزا آقاسى بوده كه از پول دولت آماده نموده چنان كه شاعر معاصر او در هجوش ميگويد و به نظر بنده اين هجو عين مدح است و اى كاش ساير وزرا هم مال دولت را مثل او صرف ميكردند و نه اين است كه نگارنده را ارادتى بحاجى باشد و بخواهم مدافعهاى از او كرده باشم بلكه مثالب او را چهار مقابل مناقب او ميدانم ولى اين دو كار او را كه شاعر بر او عيب شمرده و اعتراض كرده لايق تمجيد ميشناسم نه قابل تقبيح و حالا رباعى شاعر را مينگارم تا هركس هرچه ميخواهد از او استنباط كند . نگذاشت براى شاه حاجى درمى * شد خرج قنات و توپ هر بيش و كمى نه گشته دوست را از آن آب نمى * نه خايه خصم را از آن توپ غمى از تحقيق در معنى شعر و حسن و قبح اين دو عمل كه به او نسبت دادهاند صرفنظر ميكنيم و بوجه خوانندگان واميگذاريم ، همينقدر ميگوئيم هيچ وقت دولت ايران در اين مقام نبوده كه از منال ديوانى قناتى حفر كند ، يا مزرعه احداث نمايد . يا ملكى و قريه و قصبه خريدارى فرمايد ، مگر مرحوم حاجى ميرزا آقاسى كه چندى به اين خيال بود و نه اين است كه ساير وزراء عظام ايجاد قنوات نميكردهاند و مزارع متعددهآباد ننموده باشند بلكه فرق آنها با حاجى اين است كه حاجى براى دولتآباد ميكرد اما آنها براى خودشان چنان كه مرحوم مستوفى الممالك زياده از صد قناعت حفر كرد و مزارع عاليه در اطراف طهران ايجاد نمود اما براى خودش و ربطى بدولت ندارد و اينكه ما ميگوئيم دولت ايران در اين خيال نبوده غرضمان بعد از انقراض صفويه است ، چرا كه