و فتنه اصفهان ، و رفع اختلافات داخله شاهزادگان و ساير حوادث كه در آن دوره اتفاق افتاد و مخارج آمدن شاه از تبريز بطهران ، كه تمام آنها محتاج بمخارج فوق العاده بود ، مرحوم امير كبير ميرزا تقى خان اتابك اعظم كه يكى از اشخاص فائق الطبيعه فوق العاده عالم بود ، بحسن كفايت و تدبير تمام آن مفاسد را اصلاح كرد و در آن واحد لشگر به چندين نقطه فرستاد ، در حالتى كه دينارى هم قرض نكرد ، اول كارى كه ميرزا تقى خان امير كرد اصلاح ماليه مملكت بود ، زيرا كه ملاحظه نمود خرج بر دخل فزونى دارد لازم ديد كه قبل از همه اصلاح جمع و خرج را بنمايد و موفق به اين عمل شد ، يك كرور جمع را بر خرج فزونى داد ، در اوايل سلطنت ناصر الدين شاه تا چند سال از بعد از اصلاح امير سالى يك كرور وارد خزانهء اندورن ميشد ، بعد از عدم توجه شاه و وزرا خائن رفته‌رفته خرج بر دخل فزونى گرفت و ذخيره خزانه اندرون بيغما رفت تا در وقت انفصال ژرى [ تنباكو ] دولت محتاج به قرض گرديد و شد آنچه شد ولى بعد از زوال آفتاب اقبال ايرانيان و غروب كوكب درخشان اتابكى وضع منقلب شد و مخارج دايره سلطنتى كه اتابك مرحوم آن را محدود كرده بود نامحدود شد و معلوم است پادشاه جوان بىمانع هر روز مايل به ترتيب عيش تازه و محتاج بخرجى بىاندازه ميشد . وزراء هم بملاحظه حفظ مقام خود ابدا در مقام ممانعت شاه برنميآمدند و بالعكس هرچه او اراده ميفرمود ، بطور اكمل حاضر و مهيا ميكردند و خودشان هم البته محضا للّه موش نميگرفتند و براى خودشان و بستگانشان دست و پائى مى كردند و حقوقى ميگرفتند ، مخصوصا در دوره صدارت و شخص اولى مرحوم مستوفى الممالك تمام ماليه ايران بازاى مواجب و مقررى طبقات مختلفه مقرر شد و مستوفى الممالك رسم نداشت احدى را محروم كند و هركس هرچه حقوق دولتى ميخواست ، بدون ملاحظه محل ميداد و فرمان صادر ميكرد ، دوره رياست