نجم الدين ابو الرجاء قمى

مقدمه 45

تاريخ الوزراء ( فارسى )

كشته شد ، آمده است . با توجه به روايت ناقص نسائم و اينكه براساس حكايت خنده‌آور به عوض « حساب كوهستان » برحسب روايت تاريخ الوزراء « محاسبهء املاك خاص سلطانى » را داشتند . اينها اين مسئله را به ميان مىآورد كه آيا كتاب كرمانى اصالت داشته يا به هر صورت متن بسيار خوب اصيلى پيش از او بوده است . تصور اينكه درگزينى بخشنده بوده است ( نسائم ، ص 76 ) منشأش از تاريخ الوزراء است . همان‌طور كه اشعار عمادى غزنوى ( 10 ب ) و اشعار منسوب به سنائى بر آن دلالت دارد و هرچند كه نخستين شعر در تاريخ الوزراء درج نشده است ، 18 الف با دوم و سوم مطابقت دارد . شرف الدين على بندى كه در نسائم دربارهء اين مرد است ، مختصر است . اينكه او خدمتگزار قديمى سلطان طغرل و كدخداى خاصهء وى بوده است ( نسائم ، ص 77 ) ، در اصل همان مطلب تاريخ الوزراء است . جز آنكه به گفتهء صريح اين تاريخ ، شرف الدين منصب و وكيل در داشته است ( 25 الف ) . اينكه شرف الدين وزير داود شده و خوارزمشاه او را كشته است ، مأخوذ از تاريخ الوزراست ( 42 الف - 42 ب ) شرف الدين انوشيروان ابن خالد همهء مطالبى كه كرمانى در باب انوشيروان مىگويد ، مأخوذ از تاريخ الوزراء نيست . گو اينكه طبيعت كلى ستايش‌آميز مطالب در ساير موارد اين امكان را مىدهد كه يا از تاريخ الوزراء مأخوذ باشد ، يا از مأخذ ديگرى مانند نصرة الفترة . اما نسائم الاسحار در قسمت مربوط به اين وزير فقط به‌طور كلى چهار شعر دارد كه دوتاى آن به عربى و دوتاى آن به فارسى است و اينها به ترتيب در صفحهء 46 الف و 73 ب تاريخ الوزراء ضبط است . عماد الدين ابو البركات همهء اطلاعات مربوط به عماد الدين از تاريخ الوزراء است . براى به دست آوردن وزارت عراق به حضور سنجر رفت ( 69 الف ) و با تشريفات مفصل از خراسان به عراق بازگشت . در صفحهء 75 ب تاريخ الوزراء آمده كه : « با طول و عرض تمام از خراسان به عراق آمد . » و در صفحهء 79 نسائم الاسحار آمده كه : « با طول و عرضى تمام از خراسان به عراق آمد . » ماجراى ابو تمام طائى و كتاب حماسه در صفحهء 80 - 79 نسائم الاسحار و 75 ب - 76 ب تاريخ الوزراء است . كمال الدين ثابت و مويد الدين مرزبان از عماد الدين بدگويى كردند و سلطان او را از خود راند ( نسائم الاسحار ، ص 80 ، تاريخ الوزراء ص 76 ب ) . كمال الدين محمد ماجراى مقابله و محاربهء جدى او با سلطان مسعود در خارج از شهر رى و