قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4897
تاريخ الفي ( فارسى )
و بر اين معنى خليفه و قضات را گواه ساخت . و مدت حياتش از شصت زياده بود . و از عجايب آنكه در اين ماه يكى از منجمان به عرض رسانيده بود كه در اين ماه به احتياط سلطان بايد سلوك كند كه اگر اين ماه بر سلطان به سلامت بگذرد ، به غايت عمر دراز خواهد يافت . بدين جهت سلطان از همهكس برحذر مىبود . اما چون اجل رسيده بود ، به بىحضورى درگذشت . مدت حكومت او در مصر از وقتى كه داخل امراى بزرگ شده بود تا هنگام فوت بيست و يك سال و دو ماه و چهارده روز بود و چهارده سال و دو ماه بعد از گرفتن طشتمر داخل امرا بود . اما سلطان مصر فى الحقيقه او بود و شش سال و هشت ماه و هجده روز بعد از آن پادشاهى مصر كرد و بعد از ياغى شدن يلبغا و منطاش و گرفتار شدن او هشت ماه و شانزده روز در حبس و طلب سلطنت گذرانيد ، تا آنكه بار ديگر به سلطنت رسيد و نه سال و هشت ماه در اين مرتبه سلطنت كرد و بعد از او ملك ناصر فرج ، پادشاه مصر شد . و ملك ظاهر پادشاهى شجاع و با مهارت بود و بر تدبير و رأى صايب اتّصاف « 1 » داشت ، و به نفس نفيس خود به امور ملك و مال باز مىرسيد ، و در امور ملكى با آنكه به همهكس مشورت مىكرد به صوابديد خود عمل مىنمود ، و اكثر اوقات تدبيرات او موافق مىافتاد . و به درويشان محبت بسيار مىكرد . و پنج هزار غلام داشت . و شش هزار اسب و هفت هزار شتر از او بماند . و زر بسيار جمع كرده بود . و به جمع زر ميل بسيار داشت . و غلامان چركسى را اعتبار تمام مىنمود تا آنكه على باى بر او خروج كرد . عمارات بسيار در مصر بنا نمود . و به وقت فوت او متوكل ، خليفهء مصر بود . و ايتمش اتابك [ امير سپاه ] و امير تغرى بردى امير سلاح و سودون امير آخور بزرگ و امير يشبك ، خزانهدار بود . و سودون ماردانى و يلبغا [ احمدى ] مجنون [ استادالدار ] ، و فارس اعرج [ حاجب الحجاب ] ، و ارسطاى طاهرى « 2 » ، و ارغونشاه بيدمرى [ امير مجلس ] ، از امراى ديگر اعتبارى بيشتر داشتند . و نايب شام ، تنم « 3 » ؛ و نايب حلب ، اطروش ؛ و نايب كرك ، سودون شمس بود و حاكم مكهء شريف ، حسن بن عجلان حسنى « 4 » ؛ و والى مدينهء شريف ، ثابت « 5 » بن نعير حسينى بود . سه پسر و سه دختر داشت : فرج و عبد العزيز و ابراهيم و ساره و زينب و مريم . و فرج كه بعد از او به ناصر ملقب شد ، حاكم مصر شد . و فرج بيست و ششم كسى است از ملوك ترك ، و از چراكسه سيمين است . و به وقت فوت پدر ده ساله بود . و ايتمش اتابك و ديگر امراى مصر
--> ( 1 ) . ق : انصاف . ( 2 ) . در منابع به نسب طاهرى يا ظاهرى ارسطاى اشارهاى نشده است . ( 3 ) . م : تتم . ( 4 ) . م ، ش : حسينى ( 5 ) . نسخ : نايب