گذاشته به هرات مراجعت نمود و به‌واسطهء بدنيّتى در مقام استحكام حصار شد . و اما احوال مصر و شام در اين سال . امير اينال يوسفى يلبغاوى با برقوق در مقام خلاف شده به وقتى كه بركه [ چوپانى ] به شكار رفته بود ، با غلامان خود سوار شده و جمعى را با خود متفق ساخت و به طويلهء سلطان آمده اسبان را به تصرف درآورد و جباخانه را نيز متصرف شد . و برقوق در صحرا اين خبر شنيده در لحظه معاودت نمود و با غلامان خود سلاح جنگ پوشيده ميان او و اينال جنگ شد و تيرى در جنگگاه به گردن اينال رسيده شكست يافت و گرفتار و محبوس شد و بركه اين خبر شنيده به مصر عود نمود و به اتفاق برقوق ، يلبغا ناصرى را از طرابلس طلب نموده امير سلاح كردند . « 1 » و در اين سال در مصر از ديوارى آوازى مسموع مىشد و هركس آنچه مىگفت جواب مطابق از ديوار به گوشش مىرسيد و بدين جهت صاحبخانه مطاع خلايق شد و كار به جايى رسيد كه اكثر مردم مصر دست از صنعت خود برداشته در حوالى آن خانه مىبودند و عاقلان هرچند تفحص مىنمودند ، حقيقت حال معلوم نمىشد . و خلايق را حيرت بيفزود و كارى به جهت بيكاران پيدا شد و نزديك به آن رسيد كه آن خانه را به طريق خانهء كعبه زيارت كنند . قاضى و محتسب مصر به تحقيق اين حال به آن خانه رفتند و بعضى از آن ديوار را كه از آن آواز مىآمد شكافتند و همچنان آواز به گوش مىرسيد . و شاعرى در عرب در اين باب شعرى گفت كه مضمونش اين است كه « تا امروز شنيده بوديم كه ديوار گوش دارد ، اما نشنيده بوديم كه زبان [ هم ] دارد . » و برقوق و بركه از زوال دولت خود انديشه‌مند شده در مقام پيروى شدند و معلوم شد كه زن صاحبخانه از نهانخانه [ اى ] كه قريب به آن ديوار بوده سخن مىگفته . و شوهر و زن تأديب بليغ يافته مردم به كار خود مشغول شدند . و سلطان فيروز شاه ، حاكم هندوستان در اين سال كيتهل را تاخته مقدم آنجا به كماون « 2 » گريخت . كماون نيز تاراج يافت و ملك قبول را حكومت بدائون داده « 3 » به دهلى معاودت نمود و هر سال به ولايت كيتهل به واسطهء تخريب آن ولايت [ 472 الف ] به شكار مىآمد و به جاى ديگر به شكار نرفت تا در سنهء هفتصد و هشتاد و هفت . . . « 4 »

--> ( 1 ) . ابن تغرى بردى اين وقايع را در سال 778 ه ق آورده است . - النجوم الزاهرة ، ج 11 ، ص 167 . ( 2 ) . منتخب التواريخ : كوه كماون . ( 3 ) . منتخب التواريخ ( ج 1 ، ص 254 ) : « . . . و قبول پوره كه حالا در بدائون بيرون قلعه محلّه‌ايست مشهور به نام اوست . ( 4 ) . هر سه نسخه مطلب ناتمام .