قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4264
تاريخ الفي ( فارسى )
شهزادگان كه در ازمنهء سابقه در امور ملك و مال دخل داشتند و از اقتدار امير نوروز و اسلام غازان خان آزردهخاطر بودند ، با يكديگر اتفاق كرده ، دفع پادشاه و وكيل نمودند . و در اين اثنا ، خبر فترت خراسان رسيد . و از آن جمله سوكا و بارولا « 1 » به منقلاى نوروز تعيين يافتند و بوكال و ارسلان اغول و ايسن تيمور « 2 » پسر قنقورتاى در اردوى غازانى ماندند ، لاجرم ارباب مواضعه در حين مفارقت ميعادى مقرّر كردند كه رفيقان نوروز به قتل او و ساكنان اردو به دفع غازان خان پردازند . سوكا و بارولا به منقلاى امير نوروز مىرفتند . چون سر فتنه داشتند ، به هر ولايت كه مىرسيدند ، بىتشويش دادن رعيت [ را ] نمىگذاشتند ؛ و نوروز كه متعاقب مىرسيد رعايا را از ايشان متشكّى مىيافت و تغيير وضع سلوك ايشان نوروز را كه در كمال فراست بود به فكر مىانداخت ، تا آنكه ايشان يكى از معتمدان خود را نزد شاهزاده بانجو - كه از رفيقان نوروز بود - فرستاده اتفاق كردند . وى به ظاهر قبول و ايشان را مطمئن كرده و نوروز را خبردار گردانيده ، نوروز در ساعت ساتلمش كلمچى « 3 » را به درگاه فرستاده و حقيقت به عرض پادشاه برساند و خود در حدود قزوين همت بر دفع ايشان گماشته ، جاسوسان معتمد را به جهت تحقيق محل منام و طرح فرود آمدن لشكر ايشان تعيين كرد ؛ و خفيه به سمنان و رى و فيروزكوه و ساوه و آوه و كاشان معتمدان فرستاد كه افواج آنجا خبردار بوده راه بيرون شدن غنيم مسدود دارند ، و خود با نهصد سوار كه هر يك خود را ثالث رستم و اسفنديار مىپنداشتند ، از نواحى قزوين ايلغار كرد . سوكا بر كنار رود كره از اعمال رى فرود آمده بود و به واسطهء آنكه امرى عظيم اراده داشت ، هميشه آگاه مىبود . چون روز به آخر رسيد و از شارع غبارى عظيم ارتفاع يافت ، به رسيدن نوروز قريب نيم فرسخ رفتند . و نوروز در شب به اردوى ايشان رسيده ، اما يكى در شب بر هدف نرسيده ، يك كس به دست افتاد ، و خبر گريختن ايشان مشخّص شد ؛ و سپاهيان به تاراج مشغول گشته . هر چند نوروز منع كرد كه تعاقب غنيم بايد كرد ، چون شب بود لشكريان به تاراج گرفتار ، سعى نوروز فايده نكرد . بالضروره خود با بيست سوار به ايلغار غنيم را تعاقب كرد و خود را به ايشان رسانيد و بر غلبهء دشمن اطلاع يافته به نفس خود به آواز مجهول بر رسم فرستادگان مىگفت كه « ما فرستادهء نوروزيم ، و نوروز پيغام كرد كه از غازان به شما كدام بد رسيده كه مكافاتش اين است ؟ هنوز امرى كه سدّ باب صلح كند روى ننموده . بر خود بخشوده تا كه رسيدن نوروز در اين مقام توقف كنيد كه اينك امير [ نوروز ] رسيد . » و به لشكريان خود
--> ( 1 ) . ق : سوكان بورلاى ؛ م ، ش : سوكان يولاى . ( 2 ) . متن : استمور . ( 3 ) . متن : ساتلميش كلاچى .