قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4471
تاريخ الفي ( فارسى )
اويرات با او متفق شدند و با لشكرى آراسته از عرب و عجم روى به طرف آرپا خان آورد . چون مدار كار ابو على بر مكر و تزوير بود ، به حسب ظاهر به وزير مىنوشت كه « اگر امارت لشكر به من قرار گيرد ، به سلطنت آرپا خان راضى مىشوم . » و پنهانى كسان به جميع امرا فرستاده ايشان را عهدها موافق دلخواه داد و پادشاه و وزير را مطلقا در نظر نياورده از روى غرور تمام به استقبال او روان شدند . چون لشكرها به يكديگر رسيدند ، آرپا خان لشكر را نصفى با وزير همراه كرد و نصفى را با خود نگاه داشت . جنگ سلطانى شد . محمود ايسن قتلغ و سلطانشاه كه هميشه فتنهانگيزى و بىمروّتى شعار ايشان بود ، در اين وقت طوق آرپا خان انداخته به لشكر دشمن ملحق شدند . آرپا خان با وجود اين مردانه ايستاد و پادشاه و وزير داد مردى و مردانگى دادند . امير على كه عمرو عاص وقت بود ، جمعى به فوج آرپا خان فرستاد كه فرياد كردند كه « وزير گريخت » و همچنين در لشكر وزير آوازه انداخت كه « پادشاه فرار نمود » لشكريان از شنيدن اين سخنان عنان برتافته ، هر يك به گوشهاى رفتند . وزير و برادرش كوشش بسيار كرده ، تا مقدور بود جنگ كردند . چون طالع مساعدت نكرد ايشان نيز فرار نمودند . امير على به فتح و ظفر مخصوص شده كسان به تعاقب امير و وزير فرستاد . وزير را بعد از سه روز گرفته آوردند . امير على چون مىدانست كه مثل خواجه به قرنها پيدا نمىشود ، در كمال عزّت و حرمت با وى سلوك كرده او را تسلى كرد . اما امراى واقعه طلب بر قتل او اتفاق نمودند . خواهىنخواهى امير على را بر آن داشتند كه در دهم رمضان « 1 » هفتصد و سى و شش حكم به قتل او كرد . بعد از كشتن او كس به تبريز فرستاده از خانههاى وزير و اتباع چندان اموال به دست افتاد كه شرح آن را كتابى على حده در كار است . آرپا خان نيز در ولايت سجاس « 2 » به دست افتاد و به دست وارثان محمود شاه اينجو به قتل رسيد . « 3 » و از دلشاد خاتون دخترى به وجود آمد ، و امير على پادشاه را استقبال دست به هم داد و امراى ديگر بىدخل نمود و سرانجام امور ملك و مال را از پيش خود گرفت . امراى مفتن از كرده پشيمان شده در فكر فتنهاى ديگر شدند . نخست امير حاجى طغاى - كه حاكم ديار بكر بود - التجا به امير شيخ حسن ملك روم برد و چندان وسوسه كرد كه او را از روم به ايران آورد و سلطان محمد بن يول قتلغ را كه از احفاد هلاگو بود ، به خانى برداشت ، و امير سيورغان بن امير چوپان را از گرجستان با خود متفق نموده آهنگ تبريز كرد و به امير على پادشاه پيغام
--> ( 1 ) . روضة الصفا ؛ بيست و يكّم رمضان . ( 2 ) . آرپا خان پس از گرفتارى در سجاس ، به اوجان منتقل شد و در آنجا به قصاص شرف الدين محمود شاه اينجو كشته شد . ( 3 شوال 736 ) ( 3 ) . شهرى بين همدان و ابهر . - ياقوت ، البلدان .