قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
3364
تاريخ الفي ( فارسى )
و از جمله وقايع اين سال آنكه ابن غانيه « 1 » - كه از جمله بقاياى ملوك ملاثمه بود - بر مدينهء بجايه « 2 » استيلا يافت . و تفصيل اين مجمل آنكه چون خبر وفات يوسف بن عبد المؤمن به اطراف و جوانب رسيد ، امراى سرحدّ از براى آنكه در بيعت يعقوب بن يوسف داخل شوند ، سرحدّها را مضبوط ساخته متوجّه مراكش شدند . از آن جمله والى مدينهء بجايه نيز روانهء مراكش شده بود . چون او را گمان دشمن از هيچ طرف كه قصد شهر وى توانند كرد نبود ، چندان لشكرى در بجايه نگذاشته بود . اتّفاقا چون بجايه از سپاه موحّدين خالى شد ، جمعى از اهل فتنه و فساد كه در دولت ملاثمه اعتبارى داشتند و الحال در دولت موحّدين بىاعتبار و خوار و زار مىبودند ، كس پيش علىّ بن اسحاق كه به ابن غانيه اشتهار داشت و در جزيرهء ميورقه « 3 » مىبود فرستاده او را بر گرفتن بجايه تحريص و ترغيب نمودند . بنابراين ، ابن غانيه با جمعى كثير از سوار و پياده از مردم آن جزيره در كشتى نشسته روى به مدينهء بجايه نهاد . و چون شهر از سپاه موحّدين خالى بود و اكثر اهالى آن بلده به ابن غانيه متّفق ، فى الحال ابن غانيه به شهر بجايه درآمده خلقى بسيار بر وى جمع شده . و اين واقعه در ماه شعبان اين سال وقوع يافت . و هنوز والى بجايه به مراكش نرسيده بود كه در راه اين خبر به او رسيد . او فى الحال با سىصد سوار موحّدين كه همراه داشت بازگشته عنان عزيمت به صوب بجايه منعطف داشت . و در راه از قبايلى كه در آن حدود مىنشستند جمعى كثير بههم رسانيده ، تا آنكه هزار سوار بر وى جمع شدند و پياده قريب به چهارهزار . و چون ابن غانيه اين خبر شنيد ، او نيز سپاه بسيار به هم رسانيده از شهر بجايه به جنگ وى بيرون آمد . و والى بجايه را همان سىصد نفر موحّدين بماند . و چون اين حالت را مشاهده نمود ، جان خود را مفت دانسته روى به گريز نهاد و تا مراكش در هيچجا توقّف نكرد و ابن غانيه در شهر بجايه قرار گرفت و بعد از اندك روز سپاه جمع آورده از براى ضبط ولايت بجايه و بلادى كه در حوالى آن مىبود بيرون آمد و دو برادر خود ، يحيى و عبد اللّه ، را در بجايه گذاشت و اكثر اهل ولايت بجايه بىجنگ و جدل اطاعت او كردند ، الّا اهل قسنطينة الهواء « 4 » كه ايشان آن شهر را مضبوط كرده در مقام ممانعت و مدافعت درآمدند ؛ و ابن غانيه آن را محاصره نموده درصدد تسخير آن شد و سعى تمام در آن مبذول داشت كه در اوايل سال آينده بيست هزار سوار جرّار و قريب به سى هزار پياده از راه دريا متوجّه بجايه شدند . چون اين لشكر به حوالى بجايه رسيد ، برادران ابن غانيه ، يحيى و عبد اللّه ، گريخته نزد
--> ( 1 ) . نام اصلىاش علىّ بن اسحاق است . ( 2 ) . م : نجابه . ( 3 ) . متن : سورته . اين جزيره در شرق اندلس واقع است . ( 4 ) . متن : قسطنطين هرى . تصحيح براساس متن الكامل و معجم البلدان .