و هم در اين سال در ماه جمادى الأوّل ، فرنگان بر سر مدينهء حمات رفته آن شهر را محاصره كردند . و منشأ اين آن بود كه كنت « 1 » فرنگى كه از امراى كبار [ 139 ب ] آن طايفه بود و در شجاعت از جميع امراى ايشان امتياز داشت ، چون ديد كه صلاح الدّين اين‌چنين هزيمت يافته به مصر رفت ؛ و در سال گذشته برادرش شمس الدّين تورانشاه نيز از فرنگان شكست خورده بود ؛ در دمشق با جمعى قليل مانده ، فرصت غنيمت دانسته روى به مدينهء حمات آورد . صاحب مدينهء حمات ، شهاب الدّين حارمى ، خال صلاح الدّين ، در آن‌وقت بيمارى صعب داشت . امّا باوجود اين بيمارى چون خبر توجه كنت فرنگى به وى رسيد ، جمعى از اطراف و جوانب از امراى امير صلاح الدّين كه در آن حدود جاگيرها داشتند ، همه از براى امداد شهاب الدّين محمود حارمى و محافظت مدينهء حمات ، روى به آن شهر آوردند . چون فرنگان آمده آن شهر را محاصره كردند اهالى شهر و آن سپاه آن‌مقدار سعى و اهتمام نمودند كه زياده بر آن متصوّر نبود . چهار روز فرنگان آن شهر را محاصره داشتند و هر روز از صباح تا شام جنگ مىكردند . آخر الأمر ، روز چهارم مردم شهر و شهاب الدّين و غير آن سپاه متفرقه با هم اتفاق كرده از شهر بيرون آمده بر اردوى فرنگان هجوم آوردند . جنگى عظيم روى نمود و خلقى بسيار از جانبين به قتل رسيدند . آخر الأمر ، نسيم فتح و ظفر بر پرچم اهل اسلام وزيد و فرنگان خايب و خاسر كوچ كرده روى به قلعهء حارم « 2 » نهادند . بعد از رفتن فرنگان به سه روز شهاب الدّين حارمى وفات يافت . و قبل از فوت وى به سه روز ، پسرش جوان در سن شانزده سال فوت شده بود . و از جمله وقايع اين سال كشته شدن سعد الدّين كمشتگين بود بر دست ملك صالح و محاصره نمودن فرنگان قلعهء حارم را كه عمّال و نوّاب سعد الدين كمشتگين داشتند . و تفصيل اين مجمل آنكه چون استيلاى كمشتگين در دولت ملك صالح به جايى رسيد كه ملك صالح را مطلقا دخل در امور ملكى بىمشورت و صوابديد كمشتگين ممكن نبود . و او به‌اختيار خود بىمشورت ملك صالح هر مهمّى كه خواستى مىساختى ، تا آنكه كار به جايى رسيد كه در اين سال وزير ملك صالح را ، كه او را ابو صالح بن عجمى گفتندى و او در زمان ملك نور الدّين نيز كمال اعتبار داشت و در اين هنگام نيز محل اعتماد ملك صالح بود ، به اشارهء كمشتگين در مسجد جامع يكى از فدويان اسماعيليه وى را به قتل رسانيد . و چون ابو صالح بن عجمى كشته شد ، مردم به ملك صالح گفتند كه « تو را در سلطنت غير از نام چيز ديگر نيست ؛ چه ، هرگاه كه

--> ( 1 ) . در متن : كمند . تصحيح بر پايه الكامل . در وقايع سال 559 رحلت ( صفحهء 3303 كتاب ) ، مؤلف به اميرى فرنگى با نام كمند منجيلى اشاره كرده است كه براساس متن الكامل به ريموند صنجيلى تغيير يافت . ( 2 ) . م : جازم ؛ ق : حازم .