ذكر وقايع سال پانصد و بيست و سيّم از رحلت از جملهء وقايع اين سال آنكه چون تمرّد و عصيان خوارزمشاه اتسز بن محمّد نسبت به سلطان سنجر در ميان خلق اشتهار پيدا كرد و مردم هزارگونه اراجيف هرروزى مىگفتند ، « 1 » سلطان سنجر دفع او پيشنهاد همّت ذىنهمت خود ساخته در ماه محرّم اين سال با لشكرى انبوه متوجّه خوارزم شد . چون به نواحى خوارزم رسيد از آن جانب اتسز خوارزمشاه نيز لشكرى آراسته در برابر سلطان سنجر درآمد . آتش جدال و قتال ميانهء خراسانيان و خوارزميان درگرفت . آخر الأمر ، نسيم ظفر و نصرت بر پرچم علم سلطان سنجر وزيد و اتسز طاقت مقاومت نياورده روى به گريز نهاد و خلقى بسيار از خوارزميان به قتل رسيدند . سلطان سنجر بعد از فتح و هزيمت اتسز ، به خوارزم درآمد و بعد از چهار روز برادرزادهء خود ، غياث الدّين سليمان شاه بن سلطان محمّد ، را به ايالت آن ولايت سرافراز گردانيد و از براى او وزير و اتابك تعيين نموده به جانب خراسان مراجعت كرد . اتسز خوارزمشاه چون در معركهء آن جنگ پسرى كه او را بسيار دوست مىداشت كشته شده بود ، از آن رهگذر بسيار ملول و محزون مىبود ، « 2 » تا آنكه خبر مراجعت سلطان سنجر

--> ( 1 ) . اتسز ، علىرغم وفادارى و فرمانبردارىاش به سنجر در خوارزم ، براى استقلال خوارزم تا حد ممكن خيالاتى براى خود در سر داشت . اگرچه چندبار متحمل شكست شد اما مصممانه هدف خويش را دنبال كرد و بااحتياط ، ميان دو قدرت همسايه ، يعنى سلجوقيان و قراختاييان راه مىگشود و شالودهء سياست كاملا مستقل اخلاف خود را پايه‌گذارى مىكرد . تحريك تركان قراختايى در حمله به خراسان و توطئهء قتل سنجر به كمك اسماعيليان ، از جمله ترفندها و كوشش‌هايى بود كه وى براى برداشتن سيادت سلجوقيان از خويش ، بدانها دست يازيد . ولى هيچ‌كدام نتيجه‌اى نبخشيد و همچنان سنجر سلطهء خويش بر خراسان را حفظ كرد . - به وقايع سال 523 رحلت ، در همين كتاب مراجعه فرماييد . ( 2 ) . به توضيحات مربوط به وقايع سال 523 رحلت ( 533 هجرى ) در همين كتاب مراجعه فرمائيد .