خان خانان از روى حزم و انديشهء پادشاهانه - كه فكر واقعه قبل از وقوع بايد كرد - كس پيش چغرى خان فرستاده پيغام داد كه « بايد قارلقيه را از سمرقند و بخارا بيرون كرده به كاشغر فرستى ، و در آنجا نيز بايد كه به عمل زراعت مشغول باشند و سلاح به‌هيچ‌وجه پيش خود نگاه ندارند . و اگر در اين باب از اطاعت امر تو بيرون روند ، همه را آن‌چنان‌كه مقتضاى وقت باشد ، دفع كردن لازم است . » چون اين حكم به چغرى خان رسيد ، وى بزرگان آن قوم را طلبيده مضمون حكم خان خانان را به ايشان رسانيد . آنها قبول آن معنى نمىكردند و بيرون رفتن از ولايت سمرقند و بخارا را به‌هيچ‌وجه به خود قرار نمىدادند . و چون چغرى خان در آن باب جدّ و اهتمام پيش گرفت ، قارلقيه با يكديگر قرارداد به آن كردند ، كه همچنانكه تركان غز بر ولايت خراسان استيلا يافته‌اند ما نيز ماوراء النهر را مىگيريم . » بنابراين ، از سمرقند بيرون آمده در حدود بخارا جمع شدند . رئيس بخارا ، فقيه محمّد بن عمر بن عبد العزيز حقيقت حال را به چغرى خان نوشته معروض داشت كه « تركان قارلقى در مقام جمعيت‌اند و عن‌قريب است كه بر شهر بخارا مستولى مىشوند . بايد كه از مكر ايشان غافل نشوى . » چغرى خان چون اين خبر شنيد ، در ساعت با لشكرى فراوان از سمرقند متوجّه بخارا شد و آن‌چنان خود را به يورت ايشان رسانيد ، كه آن جماعت اصلا خبردار نشدند . القصّه بعد از رسيدن چغرى خان ميانهء ايشان جنگ واقع شد و اكثر قارلقيه به قتل رسيدند و بقيّة السيف گريخته در جنگل‌ها و بيشه‌ها درآمدند . سپاه چغرى خان ايشان را تعاقب نموده چندان ايشان را [ 115 ب ] به قتل رسانيدند كه از حدّ احصا و شمار بيرون بود . و ماوراء النهر از شرّ ايشان خلاصى يافت . و بعد از آن هيچ احدى از آن طايفه در ماوراء النهر ظاهر نشد . و از جمله وقايع اين سال آنكه امير صلاح الدّين سنقر ، كه اصل از مماليك سلطان سنجر بود و به مرتبهء امارت رسيده [ بود ] ، بر ولايت طالقان « 1 » و غرسيستان « 2 » و خراسان استيلا يافت و قلاع مستحكم [ كه ] در آن ولايت بود ، همه را به تصرّف خود درآورد و با امراى غز كه در خراسان استيلا داشتند مصالحه نمود و به رفاهيت حال مىبود . و از جمله وقايع اين سال كشته شدن امير ايتكين ، صاحب هرات ، بود . و منشأ كشته شدن او

--> ( 1 ) . منظور طالقان مرورود طى زمستان است . - اصطخرى ، مالك و ممالك ، ص 213 . ( 2 ) . يا « غرجستان » ولايتى است كه راه هرات در مغرب ، و غور در مشرق ، و مرو الرود در شمال ، و غزنه در جنوب آن است و اكنون اين ناحيه در افغانستان است . عنوان پادشاه اين ناحيت در قديم « شار » بود . - حاشيه دكتر معين بر برهان قاطع .