قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
3212
تاريخ الفي ( فارسى )
رفته بسطام و دامغان را فتح نمود و تنكز « 1 » نام ، غلام خود ، را به ايالت ولايت آن قرار داده باز به جانب مراجعت كرد . بعد از مراجعت امير مؤيّد ميانهء تنكز و شاه مازندران نزاع و خصومت پيدا شد و مهم به محاربه انجاميد . بنابراين از طرفين سپاه بههم رسانيده متوجّه جنگ يكديگر شدند و بعد از كشش و كوشش بسيار نسيم ظفر و فتح بر پرچم علم تنكز وزيد و شاه مازندران با جمعى معدود از سپاه خود گريخته به جانب مازندران رفت . و امير مؤيّد بر اكثر بلاد خراسان از حوالى طوس تا دامغان استيلا يافت . و چون ميانهء امير ايلدگز و امير مؤيّد مودّت و محبّت قديم بود ، در اين وقت كه امير ايلدگز ، ارسلان بن طغرل را در عراق به سلطنت نشانيده بود و مهمات را از پيش خود گرفته و ارسلان بن طغرل محض نام داشت ، از قبل ارسلان بن طغرل جهت امير مؤيّد خلعت و علم با انواع تحف فرستاد و منشور تمام خراسان جهت او فرستاد . امير مؤيّد خلعت ارسلان را استقبال نموده در تمامى ولايت خود خطبه به نام ارسلان بن طغرل خواند . و از ولايت خراسان و جرجان و دهستان « 2 » به خوارزمشاه ايل ارسلان ، پسر اتسز خوارزمشاه ، تعلّق داشت . و مرو و بلخ و سرخس در دست غزان بود ، و ايشان خطبه به نام سلطان سنجر - كه مدتى است فوت شده - مىخواندند . و هرات را امير اتكين داشت . او نيز خطبه به نام سلطان سنجر مىخواند به اين عنوان كه « اللّهم اغفر للسلطان السعيد المبارك على المسلمين سنجر » و بعد از اين نام او را مىگرفتند . و غزان نيز به اين طريق مىخواندند و بعد از دعاى مغفرت سلطان سنجر ، نام امراى خود در خطبه ياد مىكردند . و از جمله وقايع اين سال آنكه ملك نور الدّين محمود در پاى قلعهء اكراد « 3 » ، كه از قلاع فرنگ بود ، از دست فرنگان هزيمت يافته با معدودى چند گريخته بر سر بحيرهء قدس « 4 » كه نزديك به شهر حمص واقع است آمد . و از بحيرهء قدس تا قلعه اكراد ، كه ملك نور الدّين از آنجا گريخته ، چهار فرسخ است . و اين واقعه در ميانهء ارباب تواريخ عرب مشهور و معروف است به واقعهء بقيعه . و سبب هزيمت يافتن ملك نور الدّين آن بود كه وى سپاه فراوان بههم رسانيده به قصد گرفتن طرابلس از دست فرنگان متوجّه آن صوب شده بود . و چون در اثناى راه قلعهء اكراد ، كه از مشاهير قلاع
--> ( 1 ) . اين نام در راحة الصدور به صورت سيف الدين تكز آمده است . - ص 379 . ( 2 ) . ناحيهء حاصلخيزى است در شمال مسير سفلاى رود اترك . امروزه ويرانههاى رباط دهستان به نام مشهد مصريان معروف است . - دايرة المعارف مصاحب . ( 3 ) . يا « حصن الاكراد » شهرى است واقع بر تلّى ميان طرابلس شام و حمص . - سفرنامهء ابن بطوطه . در مآخذ اروپايى دورهء جنگهاى صليبى « كرك د شواليه » ( Kark Des Ghevaliers ) خوانده شده است . ( 4 ) . قدس شهرى است نزديك حمص . و بحيرهء ( - چشمه ) قدس نيز بدان منسوب است . - منتهى الارب .