ذكر وقايع سال پانصد و سى و هشتم از رحلت خير البشر « 1 » از جمله اعظم وقايع اين سال گرفتار شدن سلطان سنجر بن ملكشاه بن الب ارسلان سلجوقى بود در دست تركان غز ، كه ايشان در عهد مهدى خليفهء عباسى از تركستان به ماوراء النّهر آمده به شرف اسلام مشرّف شده بودند و مقّنع نخشبى صاحب طلسمات و نيرنجات به زور ايشان خروج كرده فتنه و فساد بسيار به‌هم رسانيده بود ، چنانچه در عهد مهدى سابقا تفصيل آن قلمى و تحرير شد . [ 90 ب ] و چون سپاه عباسيه از اطراف و جوانب به قلع و قمع مقنع متوجّه آن ديار شدند ، غزان چنان كه عادت قديمهء ايشان بود ، ترك نصرت و يارى او كرده از وى جدا شدند . تا آنكه مقنع به‌نوعى كه در احوال او گذشت ، خود را در خم تيزاب يا در تنور گرم - على الروايتين - انداخته ، هلاك شد . و همين مقنع بود كه در نخشب ماهى برآورد كه چهار فرسخ نور مىداد . القصّه ، غزان از آن زمان در ولايت ماوراء النهر مىبودند و اكثر اوقات ايشان را با تركمانان قارغلى « 2 » محاربات روى مىداد و قارغلى بر ايشان غلبهء تمام داشتند . و ايشان را چند سردار بود كه از اطاعت و انقياد ايشان تجاوز جايز نمىداشتند ، مثل بختيار ، طوطى ، ارسلان ، جغر و محمود . و على اىّ حال در تواريخ معتبر ، باعث بر محاربهء ايشان با سلطان سنجر به روايات مختلفه مذكور است و ما خلاصهء اكثر آن روايات را در اينجا ضبط و نقل مىكنيم و روايت روضة الصّفا را بنابر شهرت بر ساير اقوال مقدّم مىداريم . و حاصل كلام صاحب روضة الصفا آن است كه تركمانان غز قريب به چهل هزار خانوار

--> ( 1 ) . ق : عليه و آله التحية من الملك الاكبر . ( 2 ) . ق ، م : قارلغيه .