قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2305
تاريخ الفي ( فارسى )
باب مذهب تسنّن تعصّب بسيار داشت ، چنانچه عميد الملك كندرى وزير طغرل بيگ در تشيع « 1 » ، تغيير يافته ، كلمهء « حىّ على خير العمل » را كه در زمان ديالمه مقرّبان محلّهء كرخ در بانگ نماز مىگفتند ، الحال چون سلجوقيّه استيلا يافتند رئيس الرؤسا فى الحال فرمود كه علمهاى سياه را بر سر محلهء كرخ نصب فرمودند . و قبل از اين ، در محلهء كرخ علم سبز مىگذاشتند . و حكم فرمود كه بهجاى « حىّ على خير العمل » در نماز صبح « الصلاة خير من النوم « 2 » » مىگفته باشند . و ديگر آنكه در جميع مساجد و مشاهد اهل كرخ كه به طلا نوشته بودند : « محمّد و علىّ خير البشر من رضى فقد شكر و من ابى فقد كفر « 3 » » اين عبارت را نيز رئيس الرؤسا فرمود كه از آن موضع دور كردند . و جماعتى از قصّهخوانان و مدّاحان را امر فرمود كه به سر كوچههاى محلّهء كرخ فضايل خلفاى ثلاثه ، يعنى ابو بكر و عمر و عثمان ، به آواز بلند ، كه تا آن زمان هرگز كسى در آن محلّه نخوانده بود ، مىخوانده باشند . القصّه ، رئيس الرؤسا در مقام استيصال فرقهء شيعهء اثنى عشرى كه از ابتداى زمان دولت ديالمه تا آن زمان در عراق عرب و ساير بلادى كه در تحت تصرّف ديالمه بود استيلا داشت ، درآمد ؛ خصوصا قلع و قمع اهالى محلّهء كرخ كه هميشه بر وى تسلّط داشتند پيشنهاد همّت خود ساخته در آن باب اهتمام و سعى تمام مبذول داشت . امّا چون كرخيان رعايت تركمانان در وقت تهييج فتنه ميانهء بغداديان و تركمانان طغرل بيگ بسيار كرده بودند ، طغرل بيگ را اين معنى خاطرنشان شده بود ، در باب ايذاى ايشان سخن رئيس الرؤسا را نمىشنيد . با وجود آن ، رئيس الرؤسا ، ابو عبد اللّه بن الجلاب را كه از كبار علماى آن طايفه بود و در محلهء كرخ در موضعى كه به « باب الطّاق » اشتهار داشت ، مىبود ، قتل فرمود و شيخ ابو جعفر طوسى گريخته به جانب جزاير رفت . خانهء او را غارت كرده تمامى كتب او را بسوختند . چنانچه ، در سال قبل از اين ، كه ميانهء اين دو طايفه باز به اغواى رئيس الرؤسا جنگ شده بود ، شدّت را به جايى رسانيده بودند كه از جانبين خلقى بسيار به قتل رسيد ؛ چه ، از ابتداى ماه
--> - طغرل سلجوقى را به دست گرفت . بنا به تصريح صاحب دمية القصر وى در عهد عميد الملك كند وى سمت رياست ديوان رسائل و انشاى طغرل را داشته و خود باخرزى ، مؤلّف دميه ، به سمت كاتب رسائل در ديوان او محرّرى مىكرده ؛ - وزارت در عهد سلاطين سلجوقى ، ص 40 . ( 1 ) . مقايسه شود با : بندارى ، زبدة النصر ، ص 30 ( ترجمهء فارسى ، ص 36 ) ؛ تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ج 5 ، ص 52 . ( 2 ) . نماز از خوابيدن بهتر است . - و . ( 3 ) . محمّد ( ص ) و على ( ع ) بهترين آدمياناند ، براستى هركه پذيرفت شكرگزارى به جاى آورد و هركه نپذيرفت كفر ورزيد . - و .