قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2949
تاريخ الفي ( فارسى )
باب محاصرهء شهر آمد اهتمام بيشتر از پيشتر نموده در بيرون شهر هرجا كه درختى بود قطع نمود و خرابى بسيار كرد . امّا آخر الأمر ، چون به هيچوجه فايدهاى بر آن مترتّب نشد و مدّت محاصره بسيار امتداد يافت ، امير عماد الدين به تنگ آمده از آنجا برخاسته به جانب قلعهء صور ، كه از اعمال آمد است ، رفته آن قلعه را در ماه رجب فتح نمود . در آنجا ابو سعيد بن كفرتوثى « 1 » به ملازمت ايشان رسيده به منصب وزارت سرافراز شد . و چون او مردى بود مشفق ، بر خلايق مردم ، در ايّام وزارت او به رفاه و آسودگى مىگذرانيدند و سپاهى و رعيّت از وى راضى بودند و هميشه دعاى او مىكردند . و از جمله وقايع اين سال آنكه امير عماد الدّين اتابك زنگى جميع قلاع كردان حميديّه مثل قلعهء عقر « 2 » و قلعهء شوش « 3 » و غير آنها را از دست ايشان گرفته به نوّاب و عمّال خود سپرد . منشأ اين آن بود ، كه در وقتى كه امير عماد الدّين به موصل آمد امير عيسى حميدى را اعزاز و اكرام بسيار نمود و همچنان بر ولايت خود حاكم گردانيد و اصلا از وى ولايت نگرفت ، بلكه روزبهروز به او انعام و احسان مىفرمود ، مع هذا وقتى كه خليفه مسترشد باللّه بر سر موصل آمد و اتابك زنگى - چنانچه سابقا قلى شد - موصل را به نصير الدّين گذاشته خود به جانب سنجار « 4 » رفته بود ، امير عيسى كرد جميع كردان خود را جمع نموده نزد خليفه رفت و آنچه ممكن و مقدور او بود در باب گرفتن موصل از مردم اتابك زنگى ، تقصير نكرد . امّا چون كارى از پيش نتوانست برد و خليفه به واسطهء آنكه مبادا سلطان مسعود بغداد را متصرّف شود ، بازگشته به جانب بغداد رفت ، امير عيسى حميدى از حركات ناپسنديدهء خود پشيمان شد . امّا پشيمانى هيچ سودى نداشت ؛ چه ، امير عماد الدّين چون بعد از مراجعت خليفه مسترشد باللّه به موصل آمد ، فى الحال ، لشكرى بر سر امير عيسى تعيين نمود كه قلاع ايشان را محاصره نموده از دست ايشان بيرون آورند . بنابراين ، سپاه امير عماد الدّين به آن حدود رفته بعد از جنگ و جدال بسيار تمامى قلاع كردان حميديه متصرّف شده ايشان را به كوهستان فرستادند . مردم سواد موصل از اين رهگذر بسيار آسوده شدند ؛ چه ، هميشه اين كردان ، سواد موصل را تاخت و تاراج مىكردند .
--> ( 1 ) . ق : ابو سعيد كفرنوتى ، الكامل : ضياء الدين ابو سعيد بن كفرتوثى - ج 11 ، ص 13 . ( 2 ) . عقر در لغت : قصر متعلق به معتمد ديار . عقر حميديه : قلعهاى كوهستانى در شرق موصل - ياقوت ، معجم البلدان ، ج 4 ، ص 136 . ( 3 ) . قلعهء عظيمى در نزديكى عقر حميديه در نزديكى موصل . اين قلعه اگرچه بزرگتر از عقر حميديه است اما از نظر جايگاه و مرتبت در درجهء دوم قرار دارد - منبع پيشين ، ذيل شوش . ( 4 ) . در روايات اسلامى ذكر شده كه كشتى نوح در كوه سنجار به زمين برخورد كرد و سپس به مسير خود ادامه داده سرانجام روى كوه جودى در جانب خاورى دجله قرار يافت . - لسترنج ، سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 106 .