و از پيش سپاه امير حسن . القصّه ، از تمامى آن فرنگان يك كس به سلامت بيرون نرفت و چندان اموال و اسباب به دست سپاه امير حسن افتاد كه از حساب بيرون بود . و اين واقعه در روز چهارشنبه يازدهم شهر جمادى الآخر اين سال بود . « 1 » و از جمله وقايع اين سال ، آنكه در ماه ربيع الأول فرنگان بر قلعهء خرتبرت ، كه از آن بلك بن بهرام بن ارتق بود ، استيلا يافتند . و تفصيل اين مجمل آنكه در وقع سال پانصد و پنجم از رحلت خير البشر مذكور شد كه بلك بن بهرام ، جوسكين فرنگى ، صاحب شهر رها ، را با جمعى از امراى او اسير نموده در قلعهء خرتبرت محبوس گردانيد . و در اين سال ، بلك بن بهرام به عزم تسخير قلعه كركر - كه در نواحى قلعه خرتبرت واقع شده بود - رفته آن را محاصره داشت . و چون اين خبر به گوش ملك بغدوبن فرنگى ، صاحب بيت المقدس ، رسيد از ترس آنكه مبادا بلك بن بهرام قلعهء كركر را بگيرد و قوّت پيدا كرده متوجّه ديگر ولايات گردد ، فى الحال لشكرى انبوه به هم رسانيده روى به قلعهء خرتبرت نهاد . بلك بن بهرام بر اين حال اطّلاع يافته به سر راه ملك بغدوبن رفت و در ماه صفر هر دو به يكديگر رسيده شروع در جنگ كردند . بعد از جنگ بسيار ملك بغدوبن ، به دست ملك بهرام افتاد و جمعى از امراى بزرگ او نيز دستگير شدند . و ملك ايشان را نيز آورده در قلعهء خرتبرت در پهلوى جوسكين محبوس ساخت و خود باز بيرون آمده به جانب شهر حرّان رفت و در ماه ربيع الاوّل آن شهر را فتح كرد . اتّفاقا در همين ماه جوسكين و ملك بغدوبن نگاهبانان قلعه را به زر بسيار فريب داده [ 16 ب ] بر قلعه استيلا يافتند . ملك بغدوبن بعد از آنكه ، از بند رهايى يافت ، فى الحال بر شتر سوار شده به جانب قدس خليل رفت و جوسكين قلعهء خرتبرت را متصرّف شد و از روى استقلال در آنجا قرار گرفت . بلك بن بهرام چون مطّلع شد ، فى الحال از حرّان به آن جانب متوجّه شده ، بعد از محاصرهء بسيار ، باز آن قلعه را جبرا و قهرا گرفت و آن نگاهبانان را به قتل رسانيد و جماعتى ديگر را به نگاهبانى تعيين نمود و باز به جانب حرّان بازگشت . و در اين سال ، سلطان محمود وزير خود ، شمس الملك عثمان بن نظام الملك « 2 » ، را به قتل رسانيد . منشأ آن اينكه ، چون سلطان ارادهء رفتن گرجستان نمود شمس الملك او را از رفتن مانع شد . و آخر الأمر ظاهر شد كه منع او ناروا و نادولت‌خواهانه بود . بنابراين ، دشمنان او

--> ( 1 ) . مدت توقّف فرنگيان در آن قلعه شانزده روز بود . ( 2 ) . شمس الدّوله پنجمين پسر خواجه نظام الملك بود كه بعد از برادران ديگر خود ، يعنى فخر الملك ، مؤيّد الملك ، عزّ الملك و ضياء الملك ، به صدارت سلاطين سلجوقى درآمد . وى در سال 515 ه . ق پس از كشته شدن كمال الملك سميرمى ، وزارت سلطان محمود را به دست آورد .