قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2860
تاريخ الفي ( فارسى )
يافت . و بعد از چند روز ، صندل خادم نيز فوت شد . بنابراين ، ميانهء امراى حسن بن على منازعه و اختلاف بسيار واقع شد ، چه هر يكى دعوى آن مىكردند كه مهمّات ملكى و مالى بايد كه در دست او باشد . آخر الأمر ، رأى همه بر آن قرار يافت كه حلّ و عقد مهمّات آن ديار را در كف كفايت قائد عزيز موفّق « 1 » بايد نمود . و به اين سبب ، امور حسن بن علىّ بن يحيى رواج و رونق تمام پذيرفت ، چه قائد عزيز موفق مردى بود نيكخواه جميع خلايق . و از جمله وقايع اين سال كشته شدن امير الأمراى خليفهء مصر ، افضل بن بدر جمالى « 2 » ، [ است ] كه بعد از فوت پدرش بيست و هشت سال در ديار مصر از روى استقلال حكومت كرد . و كيفيت كشته شدن او را در تواريخ معتبره چنين آوردهاند كه در روز عيد وى ، به رسم و عادت خود ، سوار شده خواست كه به سلاحخانه رفته سلاح را بر سپاه قسمت نمايد ، اتّفاقا در وقت سوارى او لشكر بسيار از سواره و پياده بر وى هجوم آورده غبارى عظيم برانگيختند ؛ بنابراين ، امير افضل فرمود كه مردم از وى دور شوند ؛ و خود با دو نفر پياده پيشپيش مىرفت . چون به بازار صيقليان درآمد ، آن دو پياده خود را بر وى رسانيده از دو طرف او را به كارد گرفتند ؛ و در عقب آن دو كس ، شخصى ديگر رسيده آنچنان كاردى بر پهلوى او زد كه فى الحال از اسب درافتاد . در اين محل سپاه او رسيده آن هر سه كس را به ضرب شمشير پارهپاره كردند و امير افضل را برداشته به خانهء خود آوردند . خليفه مستعلى باللّه چون بر اين حال مطّلع شد ، خود سوار شده به ديدن او آمد و تأسف بسيار خورد . بعد از آن ، از وى احوال و اموال وى پرسيد [ 13 الف ] . امير افضل گفت كه از اموال و اسباب من آنچه ظاهر است ابو الحسن بن أبى أسامهء كاتب آن را مىداند ؛ و آنچه مخفى است ابن بطائحى « 3 » آن را مىداند . و چون خليفه اين هر دو شخص را از صدق كلام امير افضل پرسيد ، هر دو در حضور خليفه تصديق نمودند . بنابراين ، بعد از فوت امير افضل ، مستعلى باللّه چهل روز در خانهء او بود . و در اين چهل روز ، هميشه اموال و اسباب او را به نظر خليفه مىرسانيدند و به دار الخلافه مىفرستاد . چنانچه قاضى ابن خلّكان در تاريخ خود آورده كه آنچه از اموال امير افضل مصرى ، مستعلى باللّه متصرّف شد از زر نقد مبلغ ششصد هزار هزار دينار ؛ و از دراهم نقره دويست و پنجاه اردبّ « 4 » - كه اردبّ عبارت از پيمانهاى
--> ( 1 ) . ابن اثير نام وى را به صورت " ابو عزيز موفق " آورده و او را از بزرگان ياران امير على بن يحيى ياد كرده است ( الكامل ، ج 10 ، ص 589 ) . ( 2 ) . در متن به صورت " حمالى " آمده است . تصحيح براساس متن ابن اثير ، الكامل ، ج 10 ، ص 589 ؛ عبد الحسين نوائى ، پاورقى بر تاريخ گزيده ، ص 515 . ( 3 ) . ابو عبد اللّه مأمون بن بطائحى ( ذهبى ، سير اعلام النبلاء ، ج 19 ، ص 553 ) . ( 4 ) . كيل بزرگ ، معادل 64 من ، يا 55 ليتر .