قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2775

تاريخ الفي ( فارسى )

سر محاصرهء مدينهء صور درگذشته كوچ نموده به جانب مدينهء عكّا « 1 » رفتند . و سپاه اتابك طغدكين كه در اطراف و جوانب ولايت فرنگيان از جهت تاخت و تاراج متفرّق شده بودند ، همه پيش او جمع آمدند و اهالى صور ، زر بسيار از جهت اتابك طغدكين فرستاده از وى عذر خواستند و آنچه از خندق و سور بلاد خراب شده بود ، تعمير نمودند . و از جمله وقايع اين سال ، جنگ فرنگ بود با اهل اندلس و هزيمت يافتن فرنگيان از مسلمانان . و تفصيل اين مجمل آنكه ارفونش « 2 » فرنگى ، والى ولايت طليطله « 3 » ، به واسطهء آنكه امير المسلمين يوسف بن تاشفين « 4 » فوت شده بود ، طمع در بلاد اندلس كرده با لشكرى انبوه از سوار و پياده متوجّه بلاد اسلام شد . علىّ بن يوسف بن تاشفين چون بر اين حال اطلاع يافت او نيز سپاه خود را مستعد ساخته متوجّه جنگ ارفونش شد . بعد از تلاقى فريقين و اشتعال نايرهء جدال و قتال نسيم نصرت و ظفر بر پرچم علىّ بن يوسف بن تاشفين وزيد و اكثر فرنگيان به ضرب تيغ بىدريغ غازيان هلاك شدند و ارفونش با جمعى معدود گريخته به جانب طليطله رفت . و چندان غنايم و اموال به دست سپاه علىّ بن يوسف افتاد كه محاسب وهم از شمارهء آن عاجز بود . بعد از اين واقعه ، هرگز فرنگيان ارادهء آن ولايت نكردند و دانستند اگرچه يوسف بن تاشفين از ميان رفته امّا پسرش على به صد مردى و مردانگى او در ميان است . و در روز دوشنبه ، چهارم جمادى الاخرى اين سال ، از مشاهير علما ابو حامد محمّد بن محمّد الغزّالى كه به حجة الإسلام و « زين الدّين » ملقّب بود و ولادت او در سنهء خمسين و اربعمائه هجرى « 5 » بود و در اوايل حال در طوس فقه بر احمد رادكانى گذرانيد و بعد از آن ، به نيشابور رفته در سلك شاگردان امام الحرمين انتظام يافت ، و امام الحرمين به شاگردى او مفاخرت مىكرد . بعد از آن ، با نظام الملك ملاقات نموده قبول تمام يافت و با جماعتى از افاضل مثل ابن عقيل و ابو الخطاب مقدم ، چنان كه در صحبت نظام الملك بودند ، در مجالس متعدّده مناظره و مباحثه كرده بر ايشان غالب شده و نظام الملك تدريس مدرسهء نظاميّه را به او تفويض نمود و در سنهء اربع و ثمانين و اربعمائه « 6 » هجرى به بغداد رفت و اهل عراق عرب شيفتهء وى شدند و در آن ديار قدر بلند و منزلت ارجمند يافت .

--> ( 1 ) . عكّا يا عكّه : نام شهرى است در شام و در حديث آمده : طوبى من رأى عكّه يعنى : خوشا به حال كسى كه عكّه را ديده است ؛ - صفىپورى ، منتهى الأرب . ( 2 ) . مراد « آلفونس » است . ( 3 ) . طليطله : شهرى است در اندلس كه به سال نود و يك هجرى مسلمانان آن را فتح كردند . ( 4 ) . الكامل : تاشفين . ( 5 ) . مولد غزّالى قريهء طابران يا غزاله از قراى طوس بوده است . به احتمال قوى نسبت غزّالى اين عالم مربوط است به محل تولّدش غزاله . كلمهء محبت - 450 و جملهء نوردين مكمل - 405 ماده تاريخ تولّد اوست . ( 6 ) . چهار صد و هشتاد و چهار . - و .