قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2702
تاريخ الفي ( فارسى )
از گرسنگى عاجز آمده بىكلفت جنگ و جدل شهر را به شما مىسپارند . فرنگيان فى الحال جماعتى را به راه آن كوه فرستاده آمدوشد غلّه بر اهالى شهر طرابلس بستند . فخر الملك چون اين معنى را دانست ، زر بسيار پيش فرنگيان فرستاده آن دو شخص را طلب داشت . فرنگيان قبول آن ناكرده در مقام حمايت آن دو كس شدند . آخر الأمر ، فخر الملك دل از نگاهداشتن آن شهر برداشت و جماعتى را بر آن گماشت كه به هر نحوى كه باشد آن دو مردك نامسلمان را به قتل رسانند . آن مقدار زمان انتظار داشت كه خبر كشته شدن آن دو كس به گوش آن رسيد . بعد از آن ، شهر طرابلس را انداخته به جانب دمشق رفت . و از جمله وقايع اين سال آنكه در ماه ربيع الآخر ، كوكبى ذوذوابه ظاهر شد كه دنبالهء او مانند قوس قزح ملوّن به الوان مختلفه بود و از مغرب طلوع مىكرد و تا به وسط السّماء مىرسيد ، و قبل از ظهور اين كوكب ، در شبها چند نوبت آنچنان هيئت كوكب دنبالهدار در روز ، قريب به آفتاب نمودار شده بود و بعد از چند روز غايب گشت . و در همين سال ، قلج أرسلان بن سليمان بن قتلمش ، صاحب بلاد روم ، به قصد مدينهء رها « 1 » شد . در اثناى راه ، گماشتگان امير چكرمش بر بلدهء حرّان كس پيش قلج أرسلان فرستاده به عرض رسانيد كه : مدينهء حرّان بىصاحب است ، اگر همانا رايات سلطنتپناهى ، مايل اين جانب شوند اين شهر را تسليم ايشان مىنمايم . بنابراين ، قلج أرسلان عنان عزيمت از صوب مدينهء رها منعطف داشته متوجّه مدينهء حرّان گشت ، به مجرّد رسيدن به آنجا گماشتگان امير چكرمش استقبال كرده شهر را تسليم ايشان نمودند و قلج أرسلان هر يكى را از آن جماعت لايق به حال او رعايت نموده از خود راضى و شاكر گردانيد . امّا بعد از چند روز ، كه در حرّان اقامت داشت ، مزاج او از اعتدال انحراف يافت و مرض روزبهروز در تزايد و اشتداد بود . بنابراين ، از حرّان بيرون آمده روى به ملطيه نهاد . و از جمله وقايع اين سال آنكه يكى از ملوك مغرب ، از سلاطين ملثّمه « 2 » ، بعد از اداى مناسك به بغداد آمد و همراه او يكى از وعّاظ مغرب ، كه مشهور به « فقيه المسلمين » بود ، نيز به بغداد آمد و چند روز در بغداد مجالس وعظ او منعقد شد و مردم از سخنان او بسيار متّعظ مىشدند و او به رسم ملثّمه در بغداد نيز روى خود را مىبست ؛ چنانچه غير از چشم او هيچ چيز نمايان نمىبود . منشأ آمدن اين دو كس به بغداد آن بود كه مغاربه بنابر سوء اعتقاد به خلفاى علويه هرگز به
--> ( 1 ) . شهر قديم و پرثروتى بود در بين النهرين شمالى و يونانيان آن را ادس ( Edesse ) مىگفتند و امروزه به « اورفا » معروف است ؛ - دكتر معين ، فرهنگ فارسى . ( 2 ) . ملثّمه : يا ملثّمين ، قومى از مغاربه كه بر اندلس فرمانروايى يافتند و به مرابطين نيز مشهورند ؛ - لغتنامهء دهخدا . - و .