من دعوت شما را قبول كرده از روى اخلاص به مذهب اسماعيليه درآمدم و اگر شما امداد كنيد من قلاع اين ولايت را در تصرّف شما در مىآورم . چون اين پيغام ، به حسن صبّاح ، كه داعى الدّعاة آن طايفه بود ، رسيد بسيار مبتهج و مسرور گشته پىدرپى كسان به امداد ملك منوّر فرستاد و ملك منوّر به اندك‌توجّه ، امير گلسارع را از آن قلعه دفع نمود . از جمله قلاع آن ديار ، قلعهء خود و حوسف و زوزن و قاين و تون را به تصرّف گماشتگان حسن صبّاح درآورد و به اين واسطه ، شوكت و عظمت آن طايفه از حدّ اعتدال تجاوز نمود و صيت استيلاى ايشان عالم را فروگرفت . و از جملهء آن قلاع قلعهء وسمكن است قريب به أبهر و اهالى آن قلعه بعد از استيلاى اسماعيليه بر آن به استغاثه پيش سلطان بركيارق آمدند و سلطان يكى از امراى ذىجاه خود را با لشكرى بسيار به استخلاص آن قلعه از دست اسماعيليه نامزد فرمود . و آن امير بعد از محاصرهء هشت ماهه آن قلعه را فتح نموده صغير و كبير آن طايفه را به قتل رسانيد . و از جمله قلاعى كه در حوزهء تصرّف ايشان درآمد قلعهء خالنجان « 1 » بود قريب به اصفهان كه از آثار مؤيّد الملك بن نظام الملك بود و بعد از فوت مؤيّد الملك ، حكومت آن قلعه به چاولىسقاوو تعلّق گرفت و او به نيابت خود يكى از ملازمان ترك خود را به آنجا فرستاد و احمد بن عطاش طبيب در مقام تسخير آن قلعه شده يكى از فدائيان خود را فرمود كه : تسخير اين قلعه بر ذمّهء همّت تو لازم است . بنابراين ، آن شخص هديه‌اى لايق برداشته به خدمت آن ترك ساده‌دل رفته نوكرى او را اختيار نمود و چندان در خدمت آن ترك جدّ و جهد نمود و مساعى جميله در باب مهمّات او به ظهور رسانيد كه محل اعتماد او شد و كارش به جايى رسيد كه كليدهاى آن قلعه به او حواله شد . چون چند روزى بر اين بگذشت ، از براى آن ترك و اصحابش طرح مهمانى انداخته آن مقدار شراب به ايشان داد كه همه مست و بيهوش گشتند و در همان خانه به خواب غفلت فرو رفتند . آن شخص فى الحال فرصت غنيمت دانسته فى الفور جماعتى را ، كه ابن عطاش فرستاده بود ، به اندرون قلعه درآورده تمامى ايشان را به قتل رسانيدند و غير از آن ترك ، كه مقدّم آن طايفه بود ، هيچ احدى از دست ايشان نرست و كار ابن عطاش طبيب قوّت گرفت . و از جمله قلاعى كه در حوزهء تصرّف ايشان بود قلعهء اسفراين بود كه ميان رى و آمل واقع است . و ديگر قلعهء ازدهن است كه خواهرزادهء حسن صبّاح ، ابو الفتوح ، آن را مفتوح ساخته بر

--> ( 1 ) . مارشال هاجسن اين قلعه را به صورت « خان لنجان » ضبط كرده است ؛ - فرقهء اسماعيليه ، ترجمهء فريدون بدره‌اى ، ص 179 .