قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2545

تاريخ الفي ( فارسى )

اتّفاقا ، آن نوشته را به نظر رئيس مظفّر برسانيد . رئيس فى الحال بىتوقّف مبلغ سه هزار دينار سرخ بر وى شمرد . و صورت رقعهء رئيس مظفّر آن بود كه : رئيس مظفّر ، حفظه اللّه تعالى « 1 » ، مبلغ سه هزار دينار زر سرخ بهاى الموت به مهدى علوى رساند ، بالنبىّ المصطفى و آله السّلام . و حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ « 2 » . و عادت ابن صبّاح در رقعه نوشتن هميشه اختصار عبارت مطلوب بود . القصّه ، چون ابن صبّاح بر آن قلعه استيلا يافت ديد كه آب باوجود قلّت و هواى آن قلعه بسيار متعفّن است . بنابراين ، فرمود تا از دور جويى عظيم كنده آب را به پاى قلعه رسانيدند و باغات بسيار طرح انداختند « 3 » ، و به اندك‌روز هواى آن موضع را چنان به اصلاح آورد كه در آن ايّام به خوبى آنجا پيدا نمىشد . بعد از استيلا بر آن قلعه ، درصدد استخلاص نواحى الموت و مواضعى كه قريب به آن بود درآمده جبرا و قهرا تمامى ولايت رودبار را در حيطهء تصرف خود آورده و حسن قاينى را ، كه از جمله دعاة او بود ، با طايفه‌اى از رفيقان كه عبارت از فدويان باشند به دعوت اهل قهستان فرستاد . ايشان به موجب اشارت به آن ولايت رفته اهالى آن ولايت را دعوت نمودند و اكثر اعمال و مضافات آن ديار نيز به تصرف خود آوردند . حسن صبّاح در هر موضعى كه صعوبتى داشت قلعه‌اى مستحكم بنا نهاد تا آنكه در اندك فرصت چندين قلاع شامخه در آن ديار به اتمام رسانيد و طنطنهء كوس دولت اسماعيليه به مسامع دور و نزديك و ترك و تاجيك رسانيد و مردم بسيار ، روى به او نهاده در مقام اطاعت و فرمانبردارى درآمدند . در خلال اين احوال ، يكى از امراى « 4 » سلطان ملكشاه را كه در نواحى قلعهء الموت اقطاع او بود ، عرق حميّت او در حركت آمده به آن مقدار سپاه كه داشت چند نوبت به پاى الموت لشكر مىكشيد و از تبعهء حسن صبّاح هركه را يافت به ضرب تيغ بىدريغ هلاك مىساخت و اموال آن جماعت را به تاخت و تاراج مىبرد . و چون در آن قلعه ، ذخيره و آذوقه چندان جمع

--> ( 1 ) . خداوند بلندمرتبه او را حفظ كناد . - و . ( 2 ) . خدا ما را بسنده است و نيكو نگاهبان است ؛ ( آل عمران ، 172 ) . ( 3 ) . حسن صبّاح با اين اقدامات اصلاح‌گرانه كه منتهى به امكان آبيارى كشتزارهاى پيرامون دژ الموت و ايجاد انبارهاى ذخيرهء آذوقه شد ، به قدر مقدور قلعه را به خودكفايى رسانيد و آنجا را به حالتى جنگى و نظامى درآورد هاجسن مىنويسد : « وى از آن روز كه به قلعهء الموت وارد شد تا هنگامى كه از دنيا رفت ، دو نوبت بيشتر از خانه‌اش بيرون نيامد . ضرورىترين اقداماتى كه وى بدانها دست يازيد ، آنها بود كه جنبهء دفاعى داشت ، مثل : كندن چاه و قنات و آوردن آب به مزارع و باغها ، استوار ساختن دژها ، تهيّهء تداركات ، و حراست آنها در برابر سلجوقيان بود ؛ - فرقهء اسماعيليهء ، ص 118 . ( 4 ) . نام اين امير سلجوقى در فرقهء اسماعيليه ( ص 158 ) « آلتونتاش » آمده و جوينى و رشيد الدّين فضل اللّه « يورنتاش » ضبط كرده‌اند .