قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2443
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال چهار صد و شصت و يكم از رحلت خير البشر در اوايل اين سال ، تاج الملك تتش بن الب ارسلان سلجوقى ، كه در اواخر سال سابق به ايالت شام نامزد شده بود ، دمشق را متصرّف شد و ملك اقسيس را به قتل رسانيد « 1 » . از خزانهء ملك اقسيس ياقوتى سرخ رمّانى به وزن هفتصد مثقال يافتند و هفتاد دانه مرواريد كه هر يكى در وزن زياده از يك مثقال بود به دست تاج الملك [ 289 ب ] افتاد و از زر نقد ، مبلغ ده هزار دينار و دويست زين طلا ، كه مرصّع به جواهر كرده بودند ، با اسباب و تحف بسيار ، كه تفصيل آن لايق مقام نيست ، به دست تاج الملك درآمد . و از آثار ملك اقسيس در دمشق قلعهء منصوره است كه الحال « 2 » موجود است و قبل از آن در دمشق قلعهاى نبود . و از جمله وقايع اين سال ، عزل ابن جهير بود از وزارت بغداد . منشأ عزل او آن بود كه او به واسطهء تعصّب در مذهب احمد حنبل ، با شافعيّه در مقام ناخوشى مىبود و نظام الملك چون شافعىمذهب بود از آن جهت از وى آزردهخاطر گشته او را عزل نمود . آخر الأمر ، المقتدى بامر اللّه در باب او چيزى به نظام الملك نوشته از وى التماس نمود كه باز او را وزارت بغداد بدهد . نظام الملك چون از سخن المقتدى بامر اللّه نتوانست تجاوز نمود ، باز او را به وزارت تعيين نمود . و هم در اين سال ، سعد الدّوله گوهرآيين از ديوان سلطان ملكشاه به شحنگى بغداد مقرّر شد و چون به بغداد آمد ، فرمود كه در اوقات خمسهء صلوة « 3 » ، همچنانكه طبل بر دروازهء
--> ( 1 ) . ابن أثير ماجراى قتل اقسيس ( اتسز ) را به دست تتش به تفصيل آورده است . ( 2 ) . مراد زمان تأليف كتاب ، يعنى اوايل قرن يازدهم هجرى است . ( 3 ) . ق : صلوات .