قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2326
تاريخ الفي ( فارسى )
الهى به جاى آورده آن سر را به بغداد فرستاد و به موجب فرموده ، آن سر را بعد از گردانيدن در محلّات بغداد مدّتى مديد در باب النّوى آويخته بودند . و اصل بساسيرى از غلام ترك بهاء الدّولة بن عضد الدّولهء ديلمى بود و نام او ارسلان و كنيتش ابو الحارث . امّا شهرت او به « بساسيرى » بنابر آن بود كه سوداگرى كه او را به بهاء الدّوله فروخته بود از شهر بساى فارس بود كه معرّب آن فساست ، و لهذا عربان او را « بساسيرى » مىگويند « 1 » . و از جمله وقايع اين سال آنكه وهسودان بن مملان « 2 » ، والى ولايت آذربايجان وفات يافت و طغرل بيگ باز ايالت آن ولايت را به مملان بن وهسودان بن مملان ارزانى داشت . و هم در اين سال ، شهاب الدّوله ابو الفوارس منصور بن حسن اسدى ، والى ولايت جزيره ، فوت شد و اعيان دولت او پسرش « 3 » را به جاى او نشانيده مراسم بيعت به جاى آوردند . و از جمله وقايع اين سال ، فوت ملك رحيم بود كه آخر ملوك ديالمه بود ، و سلطنت ديالمه به او منتهى شد و او را ، چنانچه سابقا قلمى شد . طغرل بيگ در قلعهء سيروان بند كرده بود و بعد از چند روز ، او را از آن قلعه بيرون آورده به قلعهء رى فرستاد و در اين سال ، در آنجا وفات يافت . و از جمله وقايع اين سال آنكه ابو علىّ بن ابو الخير ، كه بعضى از نواحى ولايت بطايح به او تعلّق داشت ، اظهار تمرّد و عصيان با طغرل بيگ كرده نوّاب و عمّال او را از آن بلاد بيرون كرد . چون اين خبر ، به سمع طغرل بيگ رسيد عميد عراقى را با لشكرى بسيار به دفع او فرستاد . اتّفاقا ، بعد از تلاقى فريقين و كارزار بسيار ، نسيم نصرت و ظفر بر پرچم ابو على بن ابو الخير وزيد و عميد عراقى روى به هزيمت نهاده به قبيحترين وجهى مراجعت نمود و خلقى بسيار از سپاه او به قتل رسيد و اكثر اموال و اسباب او به تاراج اهل بطايح رفت . و از جمله وقايع اين سال آنكه در روز نوروز فرس ، طغرل بيگ مبلغ ده هزار دينار و چندين اعلاق نفيسه از زر و جواهرات با تحف و نفايس ديگر جهت خليفه فرستاد . و از جمله وقايع اين سال آنكه در ماه صفر « 4 » فرخزاد بن مسعود بن محمود بن سبكتكين ، صاحب غزنين و هندوستان و بعضى از بلاد خراسان ، به علّت قولنج از سراى فانى به سراى باقى انتقال فرمود . قبل از اين ، به يك سال غلامان او در وقتى كه او در حمام بود اتّفاق بر كشتن او نموده به حمّام درآمدند . و او در آن حال اطلاع يافته با يك شمشير ، كه به دست او افتاد ، آن مقدار زمان
--> ( 1 ) . در خصوص اين نسبت ؛ - هندوشاه ، تجارب السّلف ، ص 232 ، توضيحات شادروان سيد حسن قاضى طباطبايى . ( 2 ) . هر سه نسخه : وهنودان بن حملان . ( 3 ) . نام اين پسر را ابن أثير « صدقة » ضبط كرده است ؛ - الكامل ، ج 16 ، ص 355 . ( 4 ) . مرگ فرخزاد بن مسعود غزنوى مربوط است به سال چهار صد و پنجاه يك هجرى .