مشرقيّه ، حكمت عرشيّه « 1 » ، كه مشتمل است بر بيان امور عجيبهء غريبه ، نادرة الوقوع - و اين كتاب از عجايب است - ، رسالهء قضا و قدر « 2 » ، رسالهء بهرام علويه « 3 » ، رسالهء آلات رصد « 4 » ، رسالهء نبض « 5 » ، رسالة القلبيّه ، رسالهء حىّ بن يقظان ، رسالهء طير « 6 » ، رسالهء حدود ، رسالهء ابعاد اجرام ، رسالهء در تقسيم حكمت ، رسالهء اخلاق ، رسالهء اوسط در منطق ، رسالهء قوى ، كتاب المكتوبات أبى العلماء و المشايخ سيّما أبى الشيخ أبى سعيد أبى الخير ، رساله در بيان كيفيت اصحاب كهب ، رساله در بيان نفس فلك ، رسالهء هندباء ، رسالهء الاطباء ، رسالهء بيان فيض الهى ، منظومه در طبّ المشهوره به ارجوزة الشيخ « 7 » ، كتاب الاستبصار ، كتاب اللهجه ، رسالهء حدوث حرف ، رساله در تعريف راى محصل « 8 » ، رساله در معرفة النفس « 9 » . ذكر ظهور دولت آل سلجوق « 10 » و از جمله وقايع اين سال آنكه آل سلجوق در خراسان قوّت و شوكت بسيار به هم رسانيده ، كس پيش عميد نيشابور و سورى ، صاحب ديوان آن بلده از قبل مسعود بن محمود ، فرستادند . همچنين يكى را پيش حاجب سوباشى كه از قبل مسعود امير الامراى خراسان بود و در آن وقت در مرو مىبود ، فرستاده پيغام دادند كه : در نواحى خراسان غير از اين مواضعى كه مردم ما نشسته‌اند جايى ديگر از براى ما تعيين كنيد كه مردم ما در اين نواحى نمىگنجد . و در اين حال ، سلطان مسعود در جرجان بود از براى طمع مواضعه كه از شرف المعالى نوشيروان بن فلك المعالى منوچهر داشت و نيز انتظار خراج شهر رى و قم كه عميد ابو سعيد

--> و الهيات ، نگاشته است . اهميّت اين كتاب يكى از بابت فارسى بودن آن است و ديگرى تلاش مؤلّف در پيدا كردن معادل اصطلاحات عربى فلسفه در زبان فارسى است . ( 1 ) . الحكمة العرشيّه ، يا العروش ، يا رسالة العرش كه به خطا آن را « الحكمة القدسيّه و العروس » هم ضبط كرده‌اند . ( 2 ) . يا رسالة فى استناد حقيقة القضاء . ( 3 ) . شناخته نشد . ( 4 ) . بو على غير از اين ، رساله‌اى ديگر به نام رسالة فى رؤية الكواكب فى الليل در باب رصد ستارگان در شب نوشته است . ( 5 ) . اين رساله را خود بو على يا شخص ديگرى براى علاء الدّوله كاكويه ترجمه كرده است . ( 6 ) . اين رساله را عمر بن سهلان ساوجى به فارسى ترجمه كرده است . ( 7 ) . مرحوم نفيسى در فهرست آثار بو على سينا سه كتاب به نام « ارجوزة فى الطب » معرفى كرده است ؛ - پور سينا ، ص 10 . ( 8 ) . نام كامل اينچنين است : « رسالة فى تعريف راى المحصل الذى قسمت عليه روية الاقدمين » . ( 9 ) . مرحوم نفيسى حدودا چهار صد و پنجاه و شش جلد كتاب و رساله به نام بو على سينا ذكر كرده است ؛ - منبع پيشين ، ص 9 - 27 . براى مزيد اطلاع در خصوص ابن سينا ؛ - ابن أبى أصيبعه ، عيون الاطباء فى طبقات الاطباء ، ج 2 ، ص 1 - 20 ؛ ابن خلّكان ، وفيات الأعيان ، ج 1 ، ص 440 ؛ قفطى ، ترجمهء تاريخ الحكماء ، ص 555 - 570 ؛ ابن عبرى ، مختصر تاريخ الدّول ، ج 9 ، ص 229 ؛ سيريل الگود ، ترجمهء تاريخ پزشكى ايران ، ص 213 - 226 . ( 10 ) . نقل از حاشيهء « م » .