قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2148
تاريخ الفي ( فارسى )
دست علاء الدّوله افتاد و اكثر سپاه علىّ بن عمر به قتل رسيد و آنچه از مردم علاء الدّوله در بند علىّ بن عمر بود همه خلاص شدند ، إلّا برادرزادهء علاء الدّوله ابو منصور كه او را به رى فرستاده بود . القصّه ، علىّ بن عمر راست به رى رفت و امير تاش را از حقيقت حال خبردار كرد « 1 » . امّا امير تاش فرّاش فى الحال از يك طرف خود با لشكرى عظيم متوجّه علاء الدّوله گشت و از طرف ديگر ، علىّ بن عمر را فرستاد . امّا علاء الدّوله و فرهاد بعد از اين فتح فارغ البال به جانب بروجرد رفته در دامنهء كوه فرود آمدند و از هيچ جانب پريشانى و تفرقه به خود راه نمىدادند ، كه به يك [ 253 ب ] ناگاه در وقتى خبردار شدند كه از چهار طرف ، لشكرى آراسته رسيد . و چون سپاه علاء الدّوله اكثر ايشان متفرّق شده بودند ، علاء الدّوله به هزار حيله خود را از ميان آن معركه بيرون انداخته راه اصفهان پيش گرفت و فرهاد به جانب قلعهء سليموه « 2 » رفته در آنجا متحصّن گشت . امير تاش چندان از سپاه علاء الدّوله به قتل رسانيد كه از حيّز شمار بيرون بود و تمامى آلات و اسلحه و اسباب حرب به تصرّف او درآمد . و از جملهء وقايع اين سال آنكه ، مسعود بن محمود ، آلتونتاش حاجب والى خوارزم را به جنگ على تگين ، صاحب تمامى ماوراء النهر تا حدود تركستان كه هميشه سلطان محمود را داعيهء آن بود كه او را از ماوراء النهر بيرون كند اما ميسّر نشد و اين آرزو در دل او ماند ، فرستاد . تفصيل اين واقعه را در تواريخ معتبره چنين آوردهاند كه چون على تگين ، حاكم ماوراء النهر ، در زمان سلطان محمّد كمال استيلا يافته بود ؛ چنانچه سلطان هميشه در فكر دفع او بود امّا خصم زبردست بود و در باب محاربهء او سلطان محمود بسيار انديشه مىنمود تا آنكه از دنيا رحلت فرمود و نوبت سلطنت به مسعود رسيد . در اين سال ، مسعود صلاح چنان ديد كه آلتونتاش حاجب ، حاكم خوارزم ، را به جنگ او فرستد . بنابراين ، فرمان به اسم آلتونتاش صادر شد كه در خوارزم از قبل خود نايبى گذاشته خود به دفع على تگين بايد قيام نمايد . و از دار السّلطنهء غزنين پانزده هزار سوار جرّار به مدد آلتونتاش تعيين شد . اين جماعت در حدود بلخ به آلتونتاش پيوستند و آلتونتاش با لشكر خوارزم و پانزده هزار سوارى كه مسعود بن محمود به مدد او فرستاده بود روى به ماوراء النهر نهاد . على تگين چون از توجّه لشكر مسعود خبر يافت بخارا را مستحكم ساخته مستعدّ جدال و قتال شد . امّا آلتونتاش به مجرّد رسيدن در حملهء اوّل ، شهر بخارا را گرفت و مردم بخارا به
--> ( 1 ) . بنا به تصريح ابن أثير ، امير تاش فرّاش اين زمان در كرج بود ؛ - الكامل ، ج 16 ، ص 136 . ( 2 ) . ق : سلموه ؛ س : سليره .