ذكر وقايع سال سيصد و هشتاد و هفتم از رحلت خير البشر قبل از اين مذكور شد كه مدّتى مديد بساط محبّت و دوستى ميانهء سلطان محمود غزنوى و ايلك خان ممهّد بود و علاقهء مصاهرت و دامادى مستحكم ، تا آنكه بعد از چندگاه به واسطهء افساد مفسدان و سعايت نمّامان ، آن صداقت مبدّل به عداوت گشت . و چون در اين ولا سلطان محمود به جانب مولتان نهضت فرمود و عرصهء ولايت خراسان از مهابت دليران شيرافكن خالى بود ، ايلك خان فرصت غنيمت دانسته به طمع تسخير آن ولايت عازم گشت . بنابراين سباشى تگين « 1 » را كه خويش و صاحب جيش او بود ، با لشكرى فراوان به خراسان فرستاد و جعفر تگين را به رسم شحنگى بر دار الملك بلخ گماشت « 2 » . چون ارسلان جاذب كه از قبل سلطان محمود حاكم هرات بود ، بر اين حال اطلاع يافت از هرات بيرون آمده متوجّه غزنين كه مقرّ سلطنت سلطان محمود « 3 » بود ، گشت تا آن ديار را از تعرّض بيگانگان مصون و محفوظ دارد . القصّه ، چون ارسلان جاذب به غزنين رفت ، سباشى تگين به هرات درآمد و حسن بن نصر را براى تحصيل اموال نيشابور فرستاد و جمعى از اعيان خراسان به واسطهء امتداد ايّام غيبت سلطان و انقطاع اخبار و انتشار هرگونه اراجيف با

--> ( 1 ) . م ، س : سپاسى تكين ؛ ق : سپاهى تكين . به قياس ترجمهء تاريخ يمينى ( ص 281 ) تصحيح شد . ( 2 ) . در تصرّف بلخ بازار عاشقان ، كه به سلطان محمود تعلّق داشت ، طعمهء حريق شد ؛ - تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ج 4 ، ص 150 . ( 3 ) . بنا به تصريح دكتر زرّين‌كوب ( تاريخ مردم ايران ، ج 2 ، ص 229 ) غزنه در سرزمين زابلستان شهر و قلعه‌اى محكم بود كه متعلّق به امراى مستقل محلى بودايى داشت ، و از قراين برمىآيد كه وقتى البتكين حاجب قلعهء آنجا را از دست لاوك نام فرمانرواى محلى ولايت مىگرفت ( سال 351 ه ) غلبهء خود را بر آن ولايت همچون نوعى غزو و جهاد با هندوان تلقّى كرد .