قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1617
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال دويست و پنجاهم و پنجاه و يكم از رحلت خير البشر و در سال دويست و پنجاهم از رحلت ، در تمامى بلاد اسلام قحطى پيدا شد كه اكثر اهل اسلام از اوطان خود گريخته در كوهها به علف خوردن اوقات مىگذرانيدند و با وجود چندين هزار كس از گرسنگى هلاك مىشدند و كار به جايى رسيد كه در بغداد غلّه به قدرى پيدا مىشد كه يك خروار به صد و بيست دينار مىرسيد . و در اين سال ، روميان از مسلمانان قلعهء لؤلؤ را بازگرفتند . حنين بن اسحاق كه از مشاهير حكماست و اكثر كتب حكمى را از يونانى بعد از ثابت بن قره او به عربى آورده مثل مجسطى « 1 » و تحرير اقليدس « 2 » و از كتب طبّ بىشمار ترجمه كرده ، در اين سال وفات يافت . و در سال دويست و پنجاه و يكم از رحلت ، حسن بن زيد از بلاد ديلم به طبرستان آمد و شهر مالوس طبرستان را بسوخت ؛ چرا كه ، اهل آن شهر ميل به يعقوب بن ليث داشتند و او را مدد مىكردند . و در اين سال ، ميانهء مساور و يحيى بن جعفر كه راههاى خراسان تعلّق به او داشت ، جنگى عظيم واقع شد . و در ماه جمادى الاولى مسرور بلخى به مدد يحيى بن جعفر رسيد و متعاقب او ابو احمد بن متوكّل نيز به ايشان ملحقّ گشت . مساور چون ديد كه طاقت مقاومت ندارد روى به گريز نهاد و به جانبى به در رفت . و از جمله وقايع اين سال ، جنگ ابن و اصل بود با عبد الرّحمن بن مفلح در نواحى فارس ، و در آن جنگ و اصل غالب شد و عبد الرّحمن را زنده گرفت و تمامى لشكر او را به قتل رسانيد . ابن و اصل از آنجا متوجّه واسط
--> ( 1 ) . مجسطى كتابى است در علم رياضى مشتمل بر دلايل و اصول اشكال علم هندسه ، تأليف بطلميوس . ( 2 ) . تحرير اقليدس يا اصول هندسه كتاب معروف اقليدس در هندسه است . اين اوّلين كتاب در علم هندسه و اوّلين كتابى است كه در آن رياضيات يونانى تا سيصد قبل از ميلاد به صورت علمى تنظيم و عرضه شده است .