داشت ، آمدند . القصّه ، يحيى بن اكثم را عباسيان بر آن داشتند كه در مجلس مأمون از محمّد مسائلى چند پرسيده او را عاجز سازد تا جهل او بر مأمون ظاهر شود و از اين داعيهء ناصواب بازگردد . و يحيى را در مقابل اين كار اموال بسيار قبول كردند . راوى گويد روز ديگر مجلس منعقد گشت و يحيى بن اكثم در مجلس ظاهر شد و عباسيان و هواخواهان ايشان منتظر بودند كه همين لحظه يحيى آن طفل نه ساله را آنچنان الزام دهد كه هيچ حرف نتواند گفت . و مأمون كس به طلب امام محمّد جواد فرستاد و از براى آن حضرت در پهلوى خود جايى آماده ساخت . چون امام محمّد جواد در آن سن به مجلس درآمد عباسيان با يكديگر گفتند كه او طفل است ، معلوم نيست كه از دهشت اين مجلس حرف تواند زد ، چه جاى آنكه جواب مسئلهء يحيى بن اكثم ، كه رئيس مناظرين است ، بگويد . القصّه ، آن معصوم به تأييد الهى در مجلس درآمد و به جاى خود قرار گرفت . بعد از ساعتى ، يحيى بن اكثم روى به مأمون كرده گفت : يا امير المؤمنين ، رخصت هست كه از ابو جعفر « 1 » محمّد مسئله بپرسم ؟ مأمون گفت : از ايشان اذن بايد خواست . پس يحيى روى به امام محمّد جواد آورده گفت : آيا اذن هست ، جان من فداى تو باد ، كه مسأله‌اى از مسائل شريعت از خدمت تو بپرسم ؟ آن حضرت فرمود : هرچه خواهى بپرس . گفت : جعلت فداك ، « 2 » چه مىفرمايى در حقّ محرمى كه صيد را كشته باشد ؟ امام محمّد على البديهه گفت : اى يحيى ، اين سؤال مجمل است . اوّلا تفصيلش را گوش كن بعد از آن ، هر شقىّ كه مراد تو باشد جواب او گفته خواهد شد . آيا آن صيد را در حرم كشته يا در بيرون حرم ؟ و آن محرم عالم بوده به حرمت قتل آن يا جاهل ، و بعمد قتل از وى صادر شده يا خطا ؟ و آزاد بوده آن محرم يا بنده ؟ و كوچك بوده يا بزرگ ؟ و اين قتل نوبت اوّل بار بوده تا نوبتى ديگر ؟ و آن صيد از جنس مرغ بوده يا غير آن ؟ و از شكارهاى كوچك بوده يا بزرگ ؟ و آن شخص بر قتل آن مصر بوده يا پشيمان ؟ و در شب بوده يا در روز ؟ و احرام او به عمره بوده يا به حجّ ؟ چون آن حضرت از بيان اين شقوق فارغ گشت يحيى مبهوت بماند و هيچ جواب نتوانست گفت ، چنانچه بر تمامى اهل مجلس عجز يحيى بن اكثم ظاهر و هويدا گشت و مأمون از روى خوشحالى و بشاشت تمام گفت : الحمد للّه على هذه النّعمة « 3 » . راوى گويد كه بعد از آن مأمون در همين لحظه امّ الفضل را به عقد ابو جعفر درآورد . و بعضى از اهل تاريخ برآن‌اند كه مأمون در حين حيات امام رضا ، عليه السّلام ، دخترش ، امّ الفضل ، را به عقد امام محمّد جواد درآورده بود . و اهل مجلس را به

--> ( 1 ) . امام جواد ( ع ) معروف به « ابو جعفر ثانى » بود . ابو جعفر اوّل كنيهء حضرت امام باقر ( ع ) بود ؛ - زركلى ، الاعلام ، ج 7 ، ص 155 . ( 2 ) . فدايت شوم . - و . ( 3 ) . سپاس خداى را بر اين نعمت . - و .