ذكر وقايع سال صد و سى و پنجم از رحلت خير البشر در اين سال ، محمّد بن عبد اللّه بن المحض بن حسن و مثنى بن الامام حسن بن امير المؤمنين و امام المتّقين اسد اللّه الغالب ابى الحسن علىّ بن ابى طالب ، عليه السّلام ، كه به « نفس زكيّه » « 1 » مشهور است در مدينه بر ابو جعفر منصور دوانقى خروج كرد . و در روزى كه او بيرون آمد بر حمارى مصرى سوار بود و دويست و پنجاه كس در ملازمت او بودند و رياح را كه از جانب منصور بر مدينه حاكم بود بگرفت و بند كرد و بعد از آن ، بعضى از امراى خود را به جانب مكّه و يمن فرستاد و آن ولايات را متصرّف گشت و بعضى ديگر را به تسخير شام فرستاد ، امّا شام را نتوانست گرفتن . چون خبر خروج او به منصور رسيد بسيار انديشه‌ناك شد و با اكابر دولت خود مشورت كرد . ايشان گفتند كه : يا امير المؤمنين ، و اللّه كه تو بر او ظفر يافتى ؛ زيرا كه محمّد در شهرى خروج كرده است كه لشكر و استعداد آنجا بسيار كم است . زودتر لشكر بر سر او مىبايد فرستاد كه تا از اطراف مردم بر او جمع نشده‌اند با او جنگ كنند . پس منصور پسر عمّ خود ، عيسى بن موسى « 2 » عباسى ، را با چهار هزار كس بر سر او فرستاد . و با خود گفت : غم ندارم اگر هريك از اين دو تا كشته شوند . اگر عيسى ، محمّد بن عبد اللّه الحسن را بكشد دشمن قوى

--> ( 1 ) . نظر به كثرت زهد و عبادت او را ، « النفس الزكيّه » مىخواندند ؛ - مسعودى ، مروج الذّهب ، ج 2 ، ص 69 . وى علاوه بر زهد و عبادت شاعر هم بوده و نمونهء اشعارش را مرزبانى در معجم الشعرا ( ص 353 ) آورد ، و منصور نظر به كينه‌اى كه در حقّ وى مىورزيد از راه تحقير و اهانت او را محمّم [ - رو سياه ] مىگفت ؛ - ابن أثير ، الكامل ، ج 5 ، ص 533 . در خصوص احوال وى ؛ - صفدى ، وافى ، ج 3 ، ص 297 . نقل به اختصار از توضيح شادروان قاضى طباطبايى بر تجارب السّلف ، ص 80 . ( 2 ) . عيسى به تصريح ابو الفدا شاعر بوده و اشعارى فصيح دربارهء نقض عهد و مذمت منصور گفته ؛ - منبع پيشين ، ص 84 .